• Czy każde przypadki tożsamego głosowania przez akcjonariuszy na walnym zgromadzeniu stanowią porozumienie akcjonariuszy?
Artykuł:

Czy każde przypadki tożsamego głosowania przez akcjonariuszy na walnym zgromadzeniu stanowią porozumienie akcjonariuszy?

18 grudnia 2018

Paweł Duda , Partner, Radca Prawny, Doktorant w Instytucie Nauk Prawnych PAN |

W wyroku z dnia 27 listopada 2017 r. Sąd Okręgowy w Warszawie rozstrzygnął, że incydentalne przypadki tożsamego głosowania przez akcjonariuszy na walnych zgromadzeniach nie mogą być traktowane jako przypadki porozumienia akcjonariuszy w rozumieniu art. 87 ust. 1 pkt 5 ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (dalej jako: „ustawa o ofercie”). Omawiany wyrok ma istotne znaczenie dla każdego z uczestników obrotu na rynku zorganizowanym, ponieważ wskazuje jak należy rozumieć porozumienie akcjonariuszy na gruncie ustawy o ofercie, a co za tym idzie pozwala dookreślić zakres obowiązków informacyjnych akcjonariuszy spółek publicznych.

Porozumienie akcjonariuszy w świetle ustawy o ofercie

Zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 5 ustawy o ofercie, obowiązek poinformowania Komisji Nadzoru Finansowego oraz spółki o zawarciu porozumienia akcjonariuszy spoczywa m.in. na akcjonariuszach, którzy zawarli pisemne lub ustne porozumienie dotyczące:

  1. prowadzenia trwałej polityki wobec spółki,
  2. zgodnego głosowania na walnym zgromadzeniu, lub
  3. nabywania przez te podmioty akcji spółki publicznej.

W razie niespełnienia wskazanego obowiązku informacyjnego, akcjonariusze, którzy zawarli takie porozumienie nie mogą wykonywać prawa głosu ze swoich akcji na walnym zgromadzeniu. Z uwagi jednak na to, że omawiane przesłanki mają nieostry charakter, w praktyce niejednokrotnie powstają wątpliwości czy w konkretnym przypadku mamy do czynienia z porozumieniem akcjonariuszy w rozumieniu omawianego przepisu.

Stan faktyczny

W stanie faktycznym, na kanwie którego zapadł wyrok Sądu Okręgowego, powód będący akcjonariuszem spółki akcyjnej notowanej na rynku NewConnect wniósł powództwo o stwierdzenie nieistnienia uchwały walnego zgromadzenia, na podstawie której nie zostało udzielone absolutorium jednemu z członków zarządu spółki. Swoje żądanie oparł na twierdzeniu, że w głosowaniu nad uchwałą uczestniczyli akcjonariusze głosujący z akcji objętych zakazem wykonywania prawa głosu, który to zakaz wynikał z zaniechania poinformowania Komisji Nadzoru Finansowego oraz spółki o zawarciu porozumienia przez akcjonariuszy spółki dotyczącego nabywania akcji oraz prowadzenia trwałej polityki wobec spółki.

W celu wydania rozstrzygnięcia, sąd musiał więc odpowiedzieć na pytanie czy w omawianej sytuacji doszło do zawarcia porozumienia akcjonariuszy w rozumieniu art. 87 ust. 1 pkt 5 ustawy o ofercie.

Czy jednorazowe nabycie akcji spółki jest porozumieniem akcjonariuszy?

Fakt zawarcia porozumienia między akcjonariuszami spółki powód opierał na dwóch argumentach. Po pierwsze, w opinii powoda zawarcie transakcji sprzedaży akcji pomiędzy akcjonariuszami miało świadczyć o dążeniu przez nich do wspólnie opracowanego celu polegającego na przejęciu kontroli nad spółką.

W uzasadnieniu wyroku sąd stwierdził, że za porozumienie w rozumieniu art. 87 ust. 1 pkt 5 ustawy o ofercie nie można uznać porozumień okazjonalnych, zawieranych wyłącznie dla osiągnięcia celów krótkotrwałych. Z uwagi na to, że powód nie udowodnił w trakcie postępowania, że akcjonariusze biorący udział w transakcji mieli na celu długotrwałą, stałą współpracę, a transakcja miała wyłącznie charakter jednorazowy, sąd uznał, że omawianym stanie faktycznym nie doszło do porozumienia akcjonariuszy dotyczącego nabywania akcji spółki.

Na marginesie warto zwrócić uwagę zgodnie z prezentowanym w doktrynie stanowiskiem, umowa dotycząca jednorazowego nabycia akcji może stanowić porozumienie w rozumieniu art. 87 ust. 1 pkt 5 ustawy o ofercie, jednak takie porozumienie powinno pociągać za sobą dodatkowy cel, a nie wyłącznie sprzedaż akcji przez jednego akcjonariusza na rzecz drugiego. Sąd prawidłowo więc doszedł do wniosku, że opisywana transakcja była jedną z wielu typowych transakcji zawieranych na polskim rynku kapitałowym i nie stanowiła porozumienia akcjonariuszy w rozumieniu ustawy o ofercie.

Incydentalne przypadki tożsamego głosowania na walnym zgromadzeniu

W opinii powoda, o zawarciu porozumienia akcjonariuszy miało świadczyć również tożsame głosowanie na dwóch walnych zgromadzeniach przez akcjonariuszy będących stronami transakcji zbycia akcji. Warto wskazać, że niewątpliwie regularne głosowanie na walnym zgromadzeniu w analogiczny sposób może wskazywać na zawarcie takiego porozumienia, jednak porozumienie to musi mieć charakter stały, a ustalenia stron powinny mieć charakter permanentny, niewymagający dokonywania ustaleń pomiędzy akcjonariuszami przed każdym walnym zgromadzeniem.

W omawianym stanie faktycznym akcjonariusze spółki nie mogli jednak dojść do porozumienia co do najistotniejszej kwestii dla spółki dotyczącej podwyższenia kapitału zakładowego umożliwiającego dokapitalizowanie spółki. Dodatkowo powód nie udowodnił, że akcjonariusze stale ze sobą współpracowali i dzięki tej współpracy oddziaływali na Spółkę. W konsekwencji sąd uznał, że w omawianym przypadku nie doszło do zawarcia porozumienia w rozumieniu art. 87 ust. 1 pkt 5 ustawy o ofercie, ponieważ nie można mówić o porozumieniu dotyczącym prowadzenia trwałej polityki wobec spółki w sytuacji, gdy akcjonariusze różnią się między sobą w odniesieniu do kluczowych aspektów funkcjonowania spółki.

Podsumowanie

Biorąc powyższe pod uwagę, należy podzielić stanowisko Sądu Okręgowego oraz doktryny, że incydentalne przypadki zgodnego głosowania akcjonariuszy na walnych zgromadzeniach spółek publicznych czy zawarcie jednorazowej transakcji sprzedaży akcji, której nie towarzyszył żaden długofalowy cel, nie można uznać za zawarcie porozumienia akcjonariuszy w rozumieniu ustawy o ofercie. Warto jednak pamiętać, że każdy przypadek głosowania czy zawarcia transakcji sprzedaży akcji jest inny i każdy stan faktyczny powinien podlegać dogłębnej analizie, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, celem ustalenia czy w danym przypadku doszło do zawarcia porozumienia akcjonariuszy.