• 13 stycznia 2019 – ważna data w ustawie o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowania terroryzmu
Artykuł:

13 stycznia 2019 – ważna data w ustawie o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowania terroryzmu

23 stycznia 2019

Paulina Ledwoń , Radca Prawny |

Polska regulacja AML

Ustawa z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, zwana też ustawą AML (z ang. Anti-Money Laundering) obowiązuje już od dnia 13 lipca 2018 r. Ustawa ta ma na celu dostosowanie polskich norm do przepisów dyrektywy unijnej 2015/849 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu

Kogo dotyczy ustawa?

W największym skrócie ustawa określa zasady i tryb przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, na jej podstawie instytucje zobowiązane muszą wypełniać szereg obowiązków związanych z dokumentacją transakcji i zapewnieniem odpowiednich środków bezpieczeństwa. Najwięcej takich obowiązków ciąży oczywiście na instytucjach z sektora finansowego, bankach, SKOK-ach, firmach inwestycyjnych, ASI, TFI, funduszach inwestycyjnych, pośrednikach w obrocie nieruchomościami, podmiotach prowadzących księgi rachunkowe, notariuszach, doradcach podatkowych oraz prawnych etc.

Kiedy każdy przedsiębiorca może być instytucją zobowiązaną?

Instytucją zobowiązaną tj. podlegającą szeregowi wymogów jest również każdy przedsiębiorca w zakresie wskazanym w ustawie, m.in. kiedy świadczy on usługi polegające na zapewnianiu siedziby, adresu prowadzenia działalności, adresu korespondencyjnego lub inne pokrewne usługi (np. wirtualne biuro), udostępnia skrytki sejfowe, umożliwia pełnienie funkcji członka zarządu, trudni się wymianą walut wirtualnych lub działalnością kantorową, działa lub umożliwia innej osobie działanie jako powiernik trustu, przyjmuje lub dokonuje płatności za towary w gotówce o wartości równej lub przekraczającej równowartość 10 000 euro, jest instytucją pożyczkową w rozumieniu ustawy o kredycie konsumenckim lub świadczy usługi polegające na  działaniu lub umożliwieniu innej osobie działania jako osoba wykonująca prawa z akcji lub udziałów na rzecz podmiotu innego niż spółka notowana na rynku regulowanym podlegającym wymogom dotyczącym ujawniania informacji zgodnie z prawem Unii Europejskiej lub podlegająca równoważnym standardom międzynarodowym.

Każdy przedsiębiorca powinien zatem upewnić się, czy w zakres jego działalności nie wchodzą usługi powodujące powstanie obowiązków na gruncie ustawy.

Co oznacza data 13 stycznia 2019 r. dla instytucji zobowiązanych?

Na podstawie art. 27 ustawy instytucje zobowiązane (a zatem spora część przedsiębiorców), muszą sporządzić ocenę ryzyka związaną z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu odnoszącą się do ich działalności, z uwzględnieniem czynników ryzyka dotyczących klientów, państw lub obszarów geograficznych, produktów, usług, transakcji lub kanałów ich dostaw.

Co więcej, sporządzanie oceny ryzyka jest obowiązkiem cyklicznym. Instytucje obowiązane sporządzają je w razie potrzeby, nie rzadziej niż co 2 lata, jak również zobowiązane są do ich aktualizacji, w szczególności w związku ze zmianami czynników ryzyka.

Obowiązek sporządzenia oceny ryzyka

Zgodnie z art. 193 ustawy pierwszą ocenę ryzyka, o której mowa w art. 27 ustawy instytucje obowiązane sporządzają w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy a zatem termin ten upływa właśnie w dniu 13 stycznia 2019 r.

Potencjalne sankcje

Instytucja obowiązana, która nie dopełnia obowiązku sporządzania oceny ryzyka oraz jej aktualizacji podlegać może karze administracyjnej. Karami administracyjnymi zgodnie z art. 150 ustawy są m.in. cofnięcie koncesji lub zezwolenia albo wykreślenie z rejestru działalności regulowanej, zakaz pełnienia obowiązków na stanowisku kierowniczym przez osobę odpowiedzialną za naruszenie przez instytucję obowiązaną przepisów ustawy, czy też kara pieniężna. Kary pieniężne mogą być nakładane w zróżnicowanej wysokości, w zależności od rodzaju podmiotu i innych okoliczności sprawy, aż do wysokości 20 868 500 zł (w przypadku osoby fizycznej). W przypadku osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej - do wysokości równowartości kwoty 5 000 000 euro albo do wysokości 10% obrotu wykazanego w ostatnim zatwierdzonym sprawozdaniu finansowym za rok obrotowy (art. 150 ust. 3 ustawy).