• Alternatywna Spółka Inwestycyjna coraz ciekawszą formą prowadzenia działalności
Artykuł:

Alternatywna Spółka Inwestycyjna coraz ciekawszą formą prowadzenia działalności

23 stycznia 2019

Paweł Duda , Partner, Radca Prawny, Doktorant w Instytucie Nauk Prawnych PAN |

Wejście w życie z dniem 1 stycznia 2019 r. nowelizacji ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych spowodowało, iż implementowana w 2016 r. do polskiego porządku prawnego alternatywna spółka inwestycyjna jest znacznie bardziej atrakcyjną formą prowadzenia działalności. Zmiany wprowadzone od tego roku do ustawy o CIT z pewnością przyczynią się do wzrostu zainteresowania wśród przedsiębiorców tą formą, stąd warto zapoznać się z podstawami funkcjonowania ASI w Polsce.

Czym jest ASI?

ASI, czyli po prostu Alternatywna Spółka Inwestycyjna, jest spółką, której wyłącznym przedmiotem jest zbieranie aktywów od wielu inwestorów w celu ich lokowania w interesie tych inwestorów zgodnie z określoną polityką inwestycyjną. ASI może być prowadzona w formie spółki kapitałowej (w tym spółki europejskiej). Ustawa dopuszcza również możliwość prowadzenia ASI w formie spółki komandytowej albo spółki komandytowo-akcyjnej, jednakże w takim przypadku jej jedynym komplementariuszem może być spółka kapitałowa, (w tym spółka europejska).

Od alternatywnej spółki inwestycyjnej należy odróżnić pojęcie „zarządzającego Alternatywną Spółką Inwestycyjną”. Jego nadrzędnym zadaniem jest zarządzanie ASI, które sprowadza się w szczególności do zarządzania portfelem inwestycyjnym ASI oraz ryzykiem. W zależności od formy prawnej ASI, wyróżniamy dwa rodzaje zarządzających ASI. W przypadku, gdy ASI jest prowadzona w formie spółki kapitałowej, zarządzającym ASI jest ta Alternatywna Spółka Inwestycyjna, prowadząca działalność jako wewnętrznie zarządzający ASI. W przypadku natomiast prowadzenia działalności ASI w formie spółki komandytowej bądź spółki komandytowo – akcyjnej, zarządzającym ASI jest spółka kapitałowa będąca komplementariuszem alternatywnej spółki inwestycyjnej, prowadząca działalność jako zewnętrznie zarządzający ASI.

Nadzór KNF

Zarządzający ASI podlega nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego. W zależności od wartości aktywów wchodzących w skład zarządzanego portfela inwestycyjnego, zarządzający ASI podlega wymogowi bądź uzyskania zezwolenia KNF bądź wpisu do rejestru zarządzających ASI prowadzonych przez KNF. Co do zasady, konieczne jest uzyskanie zezwolenia Komisji Nadzoru Finansowego na pełnienie funkcji zarządzającego ASI, jednakże, gdy wartość ww. aktywów nie przekracza równowartości 100 000 000 euro, działalność wykonywana jest jedynie na podstawie wpisu do rejestru zarządzających ASI.

Oprócz konieczności uzyskania zezwolenia bądź wpisu do rejestru, KNF sprawuje swego rodzaju bieżący nadzór nad działalnością zarządzających ASI. Jako przykład, należy wskazać obowiązek powiadamiania KNF o zmianach w składzie zarządu lub rady nadzorczej, o zmniejszeniu kapitału zakładowego poniżej wskazanego w ustawie poziomu, czy o istotnych zmianach w strukturze akcjonariatu. Ponadto, KNF upoważniony jest w określonych przypadkach do wydania decyzji m.in. o odmowie wyrażenia zgody na dokonanie danej czynności, o nakazie dokonania określonej czynności, czy nawet – o cofnięciu zezwolenia na wykonywanie działalności przez zarządzającego ASI. Istotnym jednak jest, iż zakres nadzoru KNF jest istotnie uzależniony od faktu, czy dana spółka prowadzi działalność na podstawie zezwolenia, czy też jedynie na podstawie wpisu do stosownego rejestru.

Kiedy można założyć ASI?

Zgodnie z przytoczoną na początku definicją, ASI jest spółką, której wyłączonym przedmiotem jest zbieranie aktywów od wielu inwestorów w celu ich lokowania w interesie tych inwestorów zgodnie z określoną polityką inwestycyjną. Tym samym, tak ogólna i wysoce ocenna definicja rodzi wątpliwości, kiedy mamy do czynienia rzeczywiście z alternatywną spółką inwestycyjną, a kiedy jest to jedynie spółka holdingowa (celowa). Jak wskazuje KNF w zamieszczonych na jego stronie Q&A, w świetle definicji ASI, kluczowe będzie ustalenie, czy dana spółka posiada swoją politykę inwestycyjną, czy może być traktowana jako instytucja wspólnego inwestowania oraz czy środki finansowe, dzięki którym może realizować politykę inwestycyjną, pozyskuje w sposób, który można uznać za zbieranie aktywów.

Niemniej, z uwagi na wysoce ocenne przesłanki definicji ASI, konieczna jest każdorazowo analiza, czy dana struktura będzie wiązała się z zakwalifikowaniem danego podmiotu jedynie jako spółkę celową, czy też – będzie ona mogła zostać zakwalifikowana jako Alternatywna Spółka Inwestycyjna. Jest to o tyle istotne, iż wprowadzone zmiany w przepisach podatkowych spowodują, iż organy podatkowe będą skrupulatnie weryfikować, czy zostały spełnione przesłanki prowadzenia działalności w formie Alternatywnej Spółki Inwestycyjnej.

Dlaczego ASI coraz bardziej korzystne?

Pomimo, iż Alternatywna Spółka Inwestycyjna funkcjonuje w polskim porządku prawnym od 2016 r., to dopiero od początku bieżącego roku weszła w życie nowela do ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, która uczyniła wolnymi od podatku przychody Alternatywnych Spółek Inwestycyjnych uzyskane w roku podatkowym ze zbycia udziałów (akcji). Warunkiem skorzystania z tego zwolnienia jest, aby ASI, która zbywa udziały (akcje), posiadała przed dniem zbycia bezpośrednio nie mniej niż 10% udziałów (akcji) w kapitale spółki, której udziały (akcje) są zbywane, nieprzerwanie przez okres dwóch lat.

Powyższa regulacja w sposób oczywisty spowodowała wzrost zainteresowania prowadzeniem działalności w formie Alternatywnej Spółki Inwestycyjnej. Niemniej, gdy jedynym lub głównym powodem, utworzenia Alternatywnej Spółki Inwestycyjnej i korzystania z tej formy prowadzenia działalności inwestycyjnej będzie chęć wykorzystania tego zwolnienia dla odroczenia zapłaty podatku lub zmniejszenia obciążeń podatkowych, pojawić się może ryzyko zastosowania przez organy podatkowe przepisów, których celem jest zapobieganie planowaniu podatkowemu mającemu znamiona unikania opodatkowania, czyli agresywnej optymalizacji podatkowej.

Mając to na uwadze zalecamy, aby przed każdorazowym podjęciem decyzji w sprawie utworzenia Alternatywnej Spółki Inwestycyjnej skontaktować się z ekspertami w tej dziedzinie, którzy po analizie planowanej struktury, dokonają oceny ryzyka w zakresie założenia i prowadzenia ASI.