W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Korzystając z naszej strony akceptujesz zasady Polityki Cookie.
  • Nowe uprawnienia UOKIK – możliwość badania jednolitych plików kontrolnych przedsiębiorców
Artykuł:

Nowe uprawnienia UOKIK – możliwość badania jednolitych plików kontrolnych przedsiębiorców

30 grudnia 2019

Mariusz Baran , Radca Prawny, Doktor Nauk Prawnych |

Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1649), której przepisy wchodzą w życie 1 stycznia 2020 r., przyznaje Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nowe uprawnienia związane z kontrolowaniem, czy dany przedsiębiorca nie opóźnia się nadmiernie ze spełnianiem świadczeń pieniężnych. A także przyznaje Prezesowi UOKiK kompetencje do wymierzania kar administracyjnych za brak spełniania świadczeń pieniężnych w terminie oraz wprowadza nowy tryb postępowania kontrolnego.

Dodany przez wspomnianą nowelizację art. 13g ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych przyznaje Prezesowi Urzędu uprawnienie do żądania od określonych podmiotów przekazania ksiąg podatkowych, prowadzonych przy użyciu programów komputerowych oraz dowodów księgowych, w postaci określonej w art. 193a § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tj. w postaci jednolitego pliku kontrolnego – JPK).

Do kogo może zostać skierowane żądanie Prezesa UOKiK?

Prezes UOKiK może wystąpić z żądaniem przekazania danych jedynie w ramach prowadzonego postępowania w sprawie nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych. Zakres podmiotowy analizowanego przepisu ogranicza się do podmiotów wskazanych w art. 2 ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, czyli:

  1. przedsiębiorców rozumianych jako osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą, a także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności
  2. rolników i kół gospodyń wiejskich, prowadzących działalność wskazaną w art. 6 ust. 1 Prawa przedsiębiorców
  3. podmiotów wskazanych w art. 3 ust 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych
  4. osób wykonujących wolny zawód
  5. oddziałów i przedstawicielstw przedsiębiorców zagranicznych
  6. przedsiębiorców z państw członkowskich UE, EFTA, stron umowy o EOG lub Konfederacji Szwajcarskiej

Warunkiem skierowania żądania do któregokolwiek ze wskazanych powyżej podmiotów jest prowadzenie przez nie ksiąg podatkowych lub dowodów księgowych przy użyciu programów komputerowych. Istotne jest także to, że adresatem takiego żądania może być również podmiot, niebędący stroną toczącego się postępowania.

Jakie dokumenty i w jaki sposób należy przekazać po otrzymaniu żądania?

Art. 13g ustawy o terminach płatności w transakcjach handlowych odnosi się bezpośrednio do treści art. 193a § 2 Ordynacji podatkowej i w ten sposób ogranicza zakres przedmiotowy żądania do dokumentów wchodzących w skład jednolitych plików kontrolnych. Ponadto, nowelizacja wymaga od Prezesa UOKiK każdorazowego wskazania rodzaju ksiąg podatkowych oraz okresu, którego dotyczy kierowane żądanie.

Projekt Rozporządzenia Ministra Rozwoju w sprawie sposobu przekazywania za pomocą środków komunikacji elektronicznej ksiąg podatkowych oraz wymagań technicznych dla informatycznych nośników danych, na których te księgi mogą być zapisane i przekazywane, zakłada dwie alternatywne możliwości przekazania JPK do UOKiK:

  1. poprzez elektroniczną platformę usług administracji publicznej (ePUAP)
  2. na informatycznych nośnikach danych

Funkcjonalność pierwszego rozwiązania wydaje się być wątpliwa – obecnie ustanowione limity wielkości plików przesyłanych przez ePUAP, w przypadku konieczności przekazania obszernego JPK mogą okazać się skuteczną przeszkodą, zmuszającą podmiot do przesłania danych w drugi ze wskazanych sposobów, tj. na fizycznym nośniku (np. na płycie lub pendrive).

 

Czy dane zawarte w JPK będą pomocne w postępowaniu przed UOKiK?

Część Jednolitych Plików Kontrolnych może zawierać przydatne z punktu widzenia organu prowadzącego postępowanie dane dotyczące otrzymanych oraz wystawionych faktur, terminów dokonanych i otrzymanych wpłat, a przekazanie ich w formie elektronicznej powinno ułatwić, a co za tym idzie usprawnić ich przetwarzanie. Należy mieć jednak na uwadze to, że księgi rachunkowe zawierają całe mnóstwo niezwykle wrażliwych danych, których wartość w postępowaniu w sprawie nadmiernych opóźnień w spełnianiu świadczeń pieniężnych w wielu przypadkach będzie znikoma, a przekazywanie ich kolejnym organom zwiększa ryzyko ich wycieku.

 

Podsumowanie

Żądanie przez Prezesa UOKiK przekazania JPK w ramach prowadzonego postępowania w sprawie nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych może być skierowane do podmiotów wymienionych w art. 2 ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, które prowadzą księgi podatkowe lub dowody księgowe przy użyciu programów komputerowych, niezależnie od tego czy są stroną danego postępowania. Żądanie powinno określać rodzaj ksiąg podatkowych oraz okres, którego dotyczy. Ze względu na limit rozmiaru pliku przekazywanego przez platformę ePUAP, wątpliwe jest faktyczne wykorzystanie tego sposobu przekazywania plików. Ponadto, kontrowersje budzi ilość przekazywanych do organu danych – tylko niektóre z nich mogą być wartościowym dowodem w prowadzonym postępowaniu.