• Nowy obowiązek dla spółek - Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych
Artykuł:

Nowy obowiązek dla spółek - Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych

19 lipca 2019

Ponad rok temu, 13 lipca 2018 r. weszła w życie nowa ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, wdrażająca dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, zmieniającą rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 648/2012 i uchylającą dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2005/60/WE oraz dyrektywę Komisji 2006/70/WE – zwaną w skrócie IV Dyrektywą AML.

Część nowych przepisów wejdzie jednak w życie dopiero w tym roku, a konkretnie 19 października.

Więcej przejrzystości

Zgodnie z nowymi przepisami utworzony zostanie nowy rejestr publiczny – Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych, za którego prowadzenie odpowiedzialny będzie minister właściwy do spraw finansów publicznych.

Kim jest beneficjent rzeczywisty? Zgodnie z przepisami ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu jest to osoba fizyczna sprawująca bezpośrednio lub pośrednio kontrolę nad danym podmiotem lub osobą, będącymi klientami instytucji obowiązanej do stosowania przepisów ustawy – takiej jak bank, firma inwestycyjna, profesjonalni prawnicy itp.

Sprawowanie takiej kontroli odbywa się poprzez posiadane uprawnienia, które wynikają z okoliczności prawnych lub faktycznych, umożliwiających wywieranie decydującego wpływu na czynności lub działania podejmowane przez klienta instytucji obowiązanej. Beneficjent rzeczywisty to również osoba, w imieniu której nawiązywane są stosunki gospodarcze lub z którą przeprowadzana jest transakcja okazjonalna.

Za beneficjenta rzeczywistego w stosunku do spółki może być zatem uznany wspólnik bądź akcjonariusz posiadający odpowiednią liczbę głosów na zgromadzeniu, ale także osoba sprawująca faktyczną kontrolę nad innym podmiotem, będącym takim wspólnikiem lub akcjonariuszem. Beneficjentem rzeczywistym może być w szczególności osoba kontrolująca dany podmiot na podstawie postanowień umów zawartych z osobami dysponującymi prawem głosu w tym podmiocie. Ustawa uznaje też za beneficjenta rzeczywistego między innymi założycieli, powierników czy beneficjentów trustów.

Beneficjenta rzeczywistego można zatem w skrócie opisać jako osobę fizyczną, która faktycznie kontroluje, „stoi za” danym podmiotem lub osobą.

Wprowadzony nowymi przepisami rejestr będzie jawny, a informacje w nim zgromadzone będą udostępniane nieodpłatnie, przez Internet.

 

O czym dowiemy się z rejestru?

Obowiązki w zakresie zgłaszania i aktualizacji informacji o beneficjentach rzeczywistych będą ciążyły na wszystkich spółkach prawa handlowego, z wyjątkiem spółek partnerskich i publicznych spółek akcyjnych.

Zgłoszeniu do rejestru podlegać będą informacje dotyczące tych spółek (takie jak nazwa (firma), forma organizacyjna, siedziba, numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, NIP), informacje na temat członków organów lub wspólników uprawnionych do ich reprezentowania, a przede wszystkim ich beneficjentów rzeczywistych:

a)     imię i nazwisko,

b)     obywatelstwo,

c)     państwo zamieszkania,

d)     numer PESEL albo datę urodzenia - w przypadku osób nieposiadających numeru PESEL,

e)     informację o wielkości i charakterze udziału lub uprawnieniach przysługujących beneficjentowi rzeczywistemu.

Wprowadzenie Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych może zatem całkowicie wyeliminować sens stosowania porozumień o charakterze powierniczym, motywowanych chęcią utrzymania w tajemnicy struktury właścicielskiej danego podmiotu czy przedsięwzięcia gospodarczego.

Ile mamy czasu?

Spółki rejestrowane od 13 października 2019 r. będą miały obowiązek składania informacji do nowego rejestru nie później niż w terminie 7 dni od dnia ich wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, a w przypadku zmiany przekazanych informacji - w terminie 7 dni od ich zmiany.

Więcej czasu mają spółki wpisane do KRS przed dniem wejścia w życie nowych przepisów – w ich przypadku termin na dokonanie zgłoszenia do rejestru beneficjentów upłynie w kwietniu 2020 r.

Obowiązek dokonania zgłoszenia do rejestru ciążyć będzie na osobach uprawnionych do reprezentacji spółki zgodnie z przepisami prawa i umową spółki albo jej statutem.

Zgłoszenie będzie dokonywane przez Internet i powinno być opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP.

Skutki nieprawidłowości w zgłoszeniu

Nowe przepisy przewiduję dwa rodzaje sankcji za nienależyte wykonanie przewidzianych w ustawie obowiązków informacyjnych.

Po pierwsze za niedokonanie zgłoszenia będą odpowiadać same „zainteresowane” spółki. W przypadku niedopełnienia tego obowiązku we wskazanym w ustawie terminie, podlegać będą karze pieniężnej do wysokości miliona złotych.

Ponadto osoby dokonujące zgłoszenia w imieniu objętych obowiązkiem spółek będą obowiązane do złożenia oświadczenia o prawdziwości przekazywanych danych pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.