• Od czerwca łatwiejszy obrót gruntami rolnymi
Artykuł:

Od czerwca łatwiejszy obrót gruntami rolnymi

26 czerwca 2019

Od 26 czerwca 2019 r. obowiązują znowelizowane przepisy ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego („UKUR”). Czy zmiany te wprowadzają ułatwienia dla przedsiębiorców i innych uczestników obrotu gospodarczego niebędących rolnikami?

Przede wszystkim ustawa nowelizująca zmieniła definicję gospodarstwa rolnego, zwiększając jego minimalną powierzchnię do 1 hektara.  Do tej pory osoba niebędąca rolnikiem mogła kupić 0,3 hektara gruntu rolnego. Na mocy znowelizowanych przepisów każdemu, w tym również przedsiębiorcom oraz spółkom prawa handlowego, przysługiwać będzie prawo do nabycia nieruchomości rolnej o powierzchni mniejszej niż 1 hektar bez konieczności uzyskania zgody Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa („KOWR”). W przypadku natomiast gruntów o powierzchni większej niż 1 hektar, nabywcą będzie mógł zostać wyłącznie rolnik indywidualny lub osoba, która uzyskała zgodę KOWR.

Ustawą nowelizującą skrócono do 5 lat okres, w którym nabywca nieruchomości musi prowadzić na niej gospodarstwo rolne. Przede wszystkim jednak, zgodnie z nowymi przepisami UKUR, obowiązek ten nie będzie w ogóle dotyczył nieruchomości rolnych o powierzchni mniejszej niż 1 hektar położonych na terenie miast. Uproszczono również procedurę zbycia nieruchomości przed upływem 5-letniego okresu od dnia jej nabycia, zastępując obligatoryjną dotychczas zgodę sądu decyzją wydawaną przez KOWR.

Co istotne dla codziennej praktyki obrotu gospodarczego, przepisy znowelizowanej ustawy UKUR nie znajdą zastosowania do nieruchomości rolnych nabytych w toku postępowania egzekucyjnego i upadłościowego, w wyniku zniesienia współwłasności, a także na skutek podziału, przekształcenia bądź łączenia spółek prawa handlowego. Taka transakcja nie będzie tym samym wymagała zgody KOWR. W znowelizowanych przepisach wyłączono ponadto stosowanie prawa pierwokupu akcji i udziałów w spółkach kapitałowych, które posiadają nieruchomości role o łącznej powierzchni mniejszej niż 5 hektarów oraz zniesiono prawo nabycia nieruchomości rolnych od spółek osobowych posiadających grunty rolne o łącznej powierzchni mniejszej niż 5 hektarów

Analizując wprowadzone zmiany należy jednak mieć na względzie, że zgodnie ze znowelizowanymi przepisami, KOWR zachowuje prawo pierwokupu nieruchomości rolnych o powierzchni powyżej 0,3 hektara, niezależnie od ich położenia czy sposobu przeniesienia prawa własności – w tym zakresie ustawą nowelizującą nie wprowadzono zmiany. 

Komentarz:

Rządowy projekt ustawy nowelizującej UKUR przewidywał całkowite wyłączenie stosowania przepisów ustawy do gruntów rolnych położonych w obszarach miejskich. Pomysł ten nie został ostatecznie zaakceptowany przez większość parlamentarną, która na etapie procedowania ustawy wprowadziła do projektu poprawki. W konsekwencji zmianę przepisów UKUR ocenić należy jako minimalną, choć po znacznym ograniczeniu obrotu w 2016 r. jest to krok w stronę uwolnienia tego segmentu rynku nieruchomości. Rozwianie wątpliwości w przypadku nabywania nieruchomości w wyniku podziału, przekształcenia bądź łączenia spółek prawa handlowego z pewnością ułatwią dokonywanie transakcji. Wprowadzone zmiany na pewno odbiegają jednak od oczekiwań i postulatów formułowanych zwłaszcza przez rynek deweloperski. Deweloperzy nadal nie mogą bowiem swobodnie kupować działek rolnych pod zabudowę mieszkaniową. Na zmianie legislacyjnej skorzystają głównie osoby fizyczne, w tym zwłaszcza osoby poszukujące gruntów pod zabudowę rodzinną, oraz rolnicy, którzy będą mogli sprzedać grunt również osobom nieprowadzącym działalności rolniczej.