• Rewolucja dla przedsiębiorców w postępowaniu cywilnym
Artykuł:

Rewolucja dla przedsiębiorców w postępowaniu cywilnym

27 listopada 2019

Rafał Kulpa , Prawnik |

Z dniem 7 listopada 2019 r. w życie weszła nowelizacja Kodeksu postępowania cywilnego (dalej: „k.p.c.” lub „kodeks”), wprowadzająca nowy, odrębny tryb postępowania gospodarczego. Odrębna regulacja postępowania gospodarczego nie po raz pierwszy pojawia się w procedurze cywilnej – postępowanie w sprawach gospodarczych funkcjonowało już w polskim systemie  prawnym w latach od 1989 do 2012. Wraz z wejściem w życie nowelizacji kodeksu w dniu 3 maja 2012 r., postępowanie gospodarcze zostało zlikwidowane, a spory między przedsiębiorcami od tego czasu toczyły się zgodnie z ogólnymi regułami procedury cywilnej.

Ten stan rzeczy zmienia wejście w życie ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. (Dz.U.2019.1469), wprowadzającej szereg zmian do k.p.c. Jednym z głównych elementów nowej reformy procedury cywilnej jest przywrócenie odrębnego trybu postępowania gospodarczego, co w założeniu prowadzić ma do sprawniejszego rozpoznawania sporów między przedsiębiorcami.

Według nowej procedury toczyć się będą przede wszystkim sprawy wynikające ze stosunków cywilnych między przedsiębiorcami w zakresie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej. Ponadto, pewne kategorie spraw rozpoznawane będą według przepisów o postępowaniu gospodarczym niezależnie od tego, czy strony prowadzą działalność gospodarczą  – chodzi tu min. o sprawy wynikające ze stosunku spółki lub związane z procesem budowlanym.

W przepisach regulujących nowe postępowanie gospodarcze uwagę zwracają bardziej rygorystyczne zasady formalne. Przewidziano między innymi  obowiązek przywoływania wszystkich dowodów w pozwie (dla strony powodowej) oraz odpowiedzi na pozew (dla strony pozwanej). Powoływanie nowych dowodów będzie możliwe tylko, gdy strona będzie w stanie wykazać, że nie mogła powołać ich wcześniej albo że potrzeba ich powołania wynikła później. Strony będą mogły także ograniczyć zakres przeprowadzanych w postępowaniu dowodów, zawierając umowę dowodową, na podstawie której sąd nie dopuści z urzędu dowodów wyłączonych przez strony.

Postępowanie dowodowe opierać się ma przede wszystkim na dowodach z dokumentów (tj. nośników informacji pozwalających zapoznać się z ich treścią, czyli również wiadomości e-mail, czy sms). Przyjęto bowiem rozwiązanie, że oświadczenie woli lub wiedzy, z którą prawo łączy nabycie, utratę lub zmianę uprawnienia strony, może być wykazane tylko dokumentem, chyba że strona wykaże, że nie może przedstawić dokumentu z przyczyn od niej niezależnych. Dodatkowo ograniczono rolę dowodu z zeznań świadków, który ma być przeprowadzany tylko w sytuacji, w której pozostaną w sprawie niewyjaśnione okoliczności. Przedsiębiorcy chcący skutecznie dochodzić swoich roszczeń powinni więc przykładać większą wagę do utrwalania dokumentami przeprowadzanych transakcji.

Ze względu na zaostrzone rygory postępowania gospodarczego, w pewnych sytuacjach w interesie strony może być, by sprawa rozpoznana została według ogólnych reguł procedury cywilnej. Ustawodawca przewidział możliwość złożenia wniosku o rozpoznanie sprawy z pominięciem przepisów regulujących postępowanie gospodarcze. Z możliwości tej skorzystać może jedynie strona niebędąca przedsiębiorcą, bądź przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą. Pozostałe podmioty pozbawione są możliwości żądania wyłączenia przepisów o postępowaniu gospodarczym w danym postępowaniu.

Nowa regulacja postępowania gospodarczego może przyczynić się do sprawniejszego rozpoznawania sporów między przedsiębiorcami. Wiążą się z nią jednak również nowe obowiązki stron i pełnomocników procesowych oraz zaostrzone rygory. Na ostateczną ocenę wprowadzonej zmiany trzeba będzie poczekać, natomiast warto pamiętać, że przyczyny, z powodu których w 2012 r. zrezygnowano z odrębnego postępowania w sprawach gospodarczych, nie straciły na aktualności.

Nowe przepisy wymagają od uczestników sporów gospodarczych szybkiego działania, przede wszystkim w kontekście postępowania dowodowego i wysokiego stopnia profesjonalizmu. Ze względu na to, za zalecane uznać należy korzystanie z usług profesjonalnego pełnomocnika, również już na etapie przedsądowym.