W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Korzystając z naszej strony akceptujesz zasady Polityki Cookie.
  • Decyzja Prezesa UOKiK w sprawie Veolia Polska – pierwszy przypadek nałożenia kary za udział w porozumieniu naruszającym konkurencję na osobę zarządzającą
Artykuł:

Decyzja Prezesa UOKiK w sprawie Veolia Polska – pierwszy przypadek nałożenia kary za udział w porozumieniu naruszającym konkurencję na osobę zarządzającą

22 grudnia 2020

Mariusz Baran , Radca Prawny, Doktor Nauk Prawnych |

W dniu 3 grudnia 2020 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej jako: „Prezes UOKiK”), wydał decyzję, w której nałożył kary na spółki z grupy Veolia (Veolia Energia Polska S.A. oraz Veolia Energia Warszawa S.A.). W opinii organu, spółka Veolia Energia Warszawa S.A. zawarła ze spółką PGNiG Termika S.A. porozumienie ograniczające konkurencję polegające na w podziale rynku ciepła w Warszawie oraz zmowie cenowej i przetargowej, skutkującej wzrostem cen za ogrzewanie. Jest to pierwsza w historii UOKiK decyzja, w której nałożono karę nie tylko na spółkę, ale również na osobę zarządzającą spółką, odpowiedzialną za zawarcie takiego porozumienia.

Porozumienie

Z komunikatu UOKiK z 7 grudnia 2020 r. wynika, że geneza porozumienia sięga lat 2012-2013. W tym okresie, w związku z zapowiedzeniem przez grupę Veolia budowy elektrociepłowni w Warszawie, PGNiG Termika S.A. zaczęła aktywnie działać na rynku sprzedaży ciepła i przejmować odbiorców Veolii. Ostatecznie przedsiębiorcy mieli ustalić, że działalność PGNiG Termika S.A. ograniczona zostanie do wytwarzania ciepła, a Veolia Energia Warszawa S.A. zajmie się jego sprzedażą. Zgodnie z założeniami porozumienia, Veolia zrezygnowała z planu budowy elektrociepłowni, a w zamian PGNiG Termika S.A. zaprzestała sprzedawać ciepło do odbiorców końcowych, a także miała nie uczestniczyć w przetargach na dostawy ciepła. Ponadto, zgodnie z ustaleniami UOKiK, strony porozumienia ustaliły wspólną strukturę taryf dla odbiorców. Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Prezesa UOKiK, stan niedozwolonego porozumienia trwał w latach 2014 – 2017, a w jego wyniku ciepło sprzedawane było po cenie wyższej niż w warunkach konkurencji. Co prawda bezpośrednie ustalenia były dokonywane pomiędzy Veolia Energia Warszawa S.A. a PGNiG Termika S.A., ale zdaniem Prezesa UOKiK „spółki – matki” tj. Veolia Energia Polska S.A. oraz PGNiG S.A. zainicjowały zawarcie porozumienia, a także były świadome późniejszych ustaleń oraz je akceptowały.

Program łagodzenia kar – procedura leniency

Dlaczego kara została nałożona jedynie na spółki z grupy Veolia? Zgodnie z treścią decyzji, Prezes UOKiK działając na podstawie art. 113b ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1076 ze zm.) odstąpił od nałożenia kar na PGNiG Termika S.A. oraz PGNiG S.A., uzasadniając takie rozwiązanie poinformowaniem organu ochrony konkurencji o istniejącej zmowie oraz ścisłą współpracą przez ww. spółki w ramach prowadzonego postępowania antymonopolowego.

Jak wskazano w komunikacie opublikowanym na stronie UOKiK, PGNiG Termika S.A., jako jedna ze stron porozumienia, zdecydowała się skorzystać z programu łagodzenia kar (leniency), poinformowała organ o istniejącej zmowie, przekazując jednocześnie jej okoliczności oraz istotne dowody (m. in. korespondencję mailową). Zdaniem Prezesa UOKiK wartość dostarczonych materiałów oraz pełna współpraca z Urzędem przez cały okres postępowania stanowiły wystarczający powód do zupełnego odstąpienia od wymierzenia kary, której łączna wysokość, w przypadku nieskorzystania z procedury leniency, wyniosłaby 486 mln złotych. Wniosek złożony przez PGNiG Termika S.A. objął również jej prezesa zarządu w latach 2014 – 2016 oraz „spółkę – matkę” tj. PGNiG S.A.

 

Wysokie kary, w tym pierwsza w historii kara dla menedżera

Łączna wysokość kar nałożonych na spółki z grupy Veolia wyniosła prawie 120 mln zł, na które składają się odpowiednio 92,2 mln zł dla Veolia Energia Warszawa S.A. oraz 27,5 mln zł dla Veolia Energia Polska S.A. Okoliczności ich nałożenia wzbudzają kontrowersje (o czym poniżej) to kary te są jednymi z wyższych nałożonych dotychczas przez Prezesa UOKiK.

Analizowana w niniejszym artykule decyzja jest pierwszym w historii UOKiK przypadkiem wymierzenia kary nie tylko wobec spółek będących stronami porozumienia, ale również wobec osoby zarządzającej podmiotami dopuszczającymi się stwierdzonych naruszeń. Na osobę sprawującą w okresie objętym zakresem postępowania antymonopolowego funkcję Prezesa Zarządu spółki Veolia Energia Warszawa S.A. nałożono karę w kwocie 200.000,00 zł, której wysokość została ustalona na podstawie zasad, o których pisaliśmy wcześniej tutaj.

Wątpliwości co do skutków kartelu

Stanowisko opublikowane przez grupę Veolia jednoznacznie wskazuje na to, że koncern odwoła się od decyzji Prezesa UOKiK, zarzucając jej m.in. naruszenie „fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego, w tym praworządności, prawdy obiektywnej, adekwatności i proporcjonalności, pogłębiania zaufania oraz wysłuchania stron”.

Ze względu na samą specyfikę rynku, w którym działają obie spółki decyzja wzbudziła liczne kontrowersje. W związku z tym, że ciepło nie może być transportowane na duże odległości, ciepłownie i ich sieci dystrybucyjne mogą obejmować swym zasięgiem jedynie lokalne obszary. Budowa takich konstrukcji jest niezwykle kosztowna, dlatego też wytwórca i dostawca ciepła to zazwyczaj jeden lub dwa podmioty wchodzące w skład większych koncernów (tak jak w przypadku PGNiG Termika S.A. i Veolia Warszawa S.A.), a współpraca takich podmiotów nie jest niczym nadzwyczajnym. W celu minimalizacji ryzyka nieuzasadnionego wzrostu cen ciepła, taryfy dla odbiorców końcowych zatwierdzane są wcześniej przez Urząd Regulacji Energetyki (dalej jako „URE”).

Jak wskazano powyżej, zdaniem Prezesa UOKiK, badane porozumienie skutkowało wzrostem cen, jakie mieszkańcy Warszawy płacili za ciepło. Jednakże stanowisko URE w tej sprawie jest odmienne – porozumienie nie mogło mieć wpływu na wysokość taryfy dla odbiorców ciepła wytwarzanego przez PGNiG Termika S.A., ponieważ ocena wysokości taryfy przez Prezesa URE w 90% opiera się na tzw. metodzie uproszczonej, na którą nie mają wpływu koszty ponoszone przez wytwórcę, a pozostała część oceny wynika z uzasadnionych kosztów prowadzenia koncesjonowanej działalności gospodarczej (np. zakupu paliwa do produkcji ciepła). W związku z powyższym, obniżenie kosztów po stronie PGNiG Termika S.A. mogące wynikać z porozumienia nie mogło mieć wpływu na ceny ciepła, o czym zgodnie ze stanowiskiem URE, Prezes UOKiK był informowany w trakcie postępowania.

Na marginesie należy dodać, że ceny ciepła w Warszawie w badanym okresie były jednymi z najniższych w Polsce.

Podsumowanie

Trudno, bez znajomości szczegółów sprawy i dowodów ustalonej zmowy, jednoznacznie stwierdzić czy wydana przez Prezesa UOKiK decyzja jest trafna. Na uwagę na pewno zasługuje fakt, iż pierwszy raz w historii wymierzono karę wobec osoby zarządzającej, odpowiedzialnej za naruszenie po stronie spółki, a wysokość tej kary obliczono zgodnie z opublikowanymi uprzednio wytycznymi. Z pewnością, sama treść porozumienia, którego dotyczy decyzja, jak również jego realny wpływ na ceny ciepła w Warszawie oraz odstąpienie od ukarania spółek należących do Skarbu Państwa w ramach procedury leniency wzbudzają kontrowersje. Najprawdopodobniej na kompleksową ocenę sytuacji będziemy musieli poczekać aż do orzeczenia (orzeczeń) sądowego wydanego na skutek zapowiedzianego przez grupę Veolia odwołania od decyzji Prezesa UOKiK.