W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Korzystając z naszej strony akceptujesz zasady Polityki Cookie.
  • Odpowiedzialność za delikt administracyjny nie przechodzi na spółkę jawną
Artykuł:

Odpowiedzialność za delikt administracyjny nie przechodzi na spółkę jawną

24 czerwca 2020

Stan faktyczny

W ramach kontroli lokalu przeprowadzonej przez Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego wykryto automaty do gier. Poskutkowało to wymierzeniem wspólnikom spółki cywilnej zajmującym się na zlecenie podmiotu trzeciego obsługą automatów administracyjnej kary pieniężnej z tytułu urządzania gier hazardowych poza kasynem, w wysokości 12.000 zł od każdego automatu. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję nakładającą karę. Wspólnicy zaskarżając dotyczące ich decyzje do sądu administracyjnego powołali trzy podstawowe zarzuty. Po pierwsze,  z uwagi na fakt dokonania przekształcenia ich spółki cywilnej w spółkę jawną w toku trwania postępowania administracyjnego w I Instancji w przedmiocie wymierzenia kary, twierdzili że to spółka jawna (spółka przekształcona) winna być adresatem decyzji nie zaś dotychczasowi wspólnicy spółki cywilnej. Po drugie, podnieśli że ich spółka była jedynie operatorem, nie zaś organizatorem gier (zajmowała się obsługą automatów na rzecz podmiotu trzeciego). Po trzecie, wskazywali na uniewinnienie jednego ze wspólników przez sąd powszechny od zarzutu popełnienia przestępstwa nielegalnego urządzania gier hazardowych.

Delikt administracyjny nie przechodzi ze wspólników spółki cywilnej na spółkę jawną

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie najszerzej wypowiedział się o zasadności pierwszego z powołanych zarzutów. Zwrócił uwagę na to, że organ administracyjny prawidłowo określił stronę postępowania - spółka cywilna nie posiada zdolności prawnej (a ustawa o grach hazardowych nie przewiduje w tej kwestii odstępstw), a co za tym idzie, kara za niezgodną z prawem działalność prowadzoną w formie spółki cywilnej, może być wymierzona jedynie solidarnie jej wspólnikom. Nie ma na to wpływu fakt dokonania przekształcenia spółki po wszczęciu postępowania w przedmiocie nałożenia kary, Sąd nie podzielił bowiem poglądu, że odpowiedzialność z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry należy kwalifikować w kategoriach „obowiązku stanowiącego majątek spółki”. Źródłem tej odpowiedzialności jest nie stosunek zobowiązaniowy, ale okoliczności obiektywne, tj. naruszenie przez określone osoby warunków urządzania gier na automatach. Tak samo art. 26 § 5 kodeksu spółek handlowych nie sposób wywodzić przejścia odpowiedzialności za delikt administracyjny na nowo powstały podmiot. Stoi temu na przeszkodzie nie tylko cywilnoprawny charakter wskazanego przepisu, ale również to, że odpowiedzialność tego rodzaju, nawet w nieskonkretyzowanej formie, nie spoczywała na spółce cywilnej. Co za tym idzie, przekształcenie spółki nie spowodowało zmiany stron postępowania.

Działanie na zlecenie bez znaczenia dla odpowiedzialności administracyjno-karnej

Co do drugiego zarzutu opartego na okoliczności działania jedynie na rzecz zleceniodawcy Sąd uznał, że nie może to stanowić okoliczności wyłączającej odpowiedzialność wspólników za delikt administracyjny, gdyż w tym zakresie ocenie podlega ich faktyczny udział w całościowo rozumianym przedsięwzięciu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, a nie wzajemne zależności poszczególnych, realizujących je podmiotów, wynikające z uregulowań prawa cywilnego. Wspólnicy działali bowiem dobrowolnie i aktywnie w całym procederze organizacji gier na automatach, co stanowiło jeden z głównych przedmiotów aktywności gospodarczej samej spółki cywilnej, co w ocenie Sądu świadczyło o prawidłowym podjęciu przez organ decyzji o wymierzeniu kary.

Niezwiązanie sądu administracyjnego wyrokiem uniewinniającym

Ostatni zarzut nie został również uznany za zasadny, z uwagi na treść powołanego przez skarżących wyroku. Zgodnie z art. 11 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd administracyjny wiążą jedynie ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego, co do popełnienia przestępstwa, a wyrok uniewinniający takowym w istocie nie jest. Ponadto przez wzgląd na to, że uniewinnienie nastąpiło w efekcie stwierdzenia działania wspólnika w skutek pozostawania w błędzie co do znamion czynu zabronionego, Sąd zauważył, że zasady odpowiedzialności administracyjnej nie uwzględniają działania w ramach błędu, co do znamion określonego deliktu administracyjnego. Nie pozwalają też one na rozróżnianie, w oparciu o wzajemne relacje i zależności, ról poszczególnych podmiotów składających się na cały proces urządzania gier, wbrew przepisom ustawy, czy też stopniowanie odpowiedzialności za nie, ze względu na ich doniosłość i znaczenie. Tak też, odpowiedzialność na gruncie ustawy o grach hazardowych została w badanym stanie faktycznym w pełni uzasadniona, a ustalenia sądu karnego nie stoją w sprzeczności z działaniami organu administracyjnego.

Przywołane orzeczenie jednoznacznie wskazuje na autonomiczność konstrukcji odpowiedzialności z tytułu deliktu administracyjnego. Transformacje podmiotowe uwarunkowane przepisami prawa spółek, charakter cywilnoprawnych relacji, czy też indywidualne rozstrzygnięcia karno-procesowe, nie wpływają na rozstrzygnięcie administracyjne, które w przypadku kar pieniężnych oparte jest o samo wystąpienie naruszenia danej normy administracyjno-prawnej. Taka prawidłowość zwiększa zakres podmiotowy i przedmiotowy w wymierzaniu kar i jednocześnie radykalnie zmniejsza liczbę możliwych rozwiązań, których podjęcie mogłoby pomóc w uniknięciu sankcji.

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 lutego 2020 r. II SA/Rz 1014/19