W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Korzystając z naszej strony akceptujesz zasady Polityki Cookie.
  • Postępowania antyzatorowe już się toczą. Co może spotkać przedsiębiorcę w przypadku kontroli?
Artykuł:

Postępowania antyzatorowe już się toczą. Co może spotkać przedsiębiorcę w przypadku kontroli?

29 lipca 2020

Mariusz Baran , Radca Prawny, Doktor Nauk Prawnych |

Dnia 1 stycznia 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych. Ustawa ta stanowiła nowelę ustawy z dnia z dnia 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych i miała na celu zdyscyplinowanie przedsiębiorców, którzy zalegają z płatnościami z tytułu umów o odpłatną dostawę towarów lub świadczenie usług. Ponadto miała poprawić płynność finansową małych i średnich przedsiębiorców, których przetrwanie na rynku niejednokrotnie zależy od terminowego regulowania zobowiązań przez kontrahentów. Ustawa ta wprowadziła nowy typ postępowania kontrolnego prowadzonego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumenta w celu wykrycia nadmiernych opóźnień w spełnianiu świadczeń pieniężnych za dostarczone towary i usługi. Na temat tego postępowania pisaliśmy tutaj.

Postępowanie antyzatorowe jest wszczynane przez Prezesa UOKiK w przypadku stwierdzenia, że istnieje prawdopodobieństwo nadmiernego opóźniania się z płatnościami w transakcjach handlowych rozumianego jako opóźnianie się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych przez przedsiębiorcę, niebędącego podmiotem publicznym, gdy w okresie 3 kolejnych miesięcy suma wartości świadczeń pieniężnych niespełnionych oraz spełnionych po terminie przez ten podmiot wynosi co najmniej 2 000 000 złotych. W przypadku stwierdzenia, że dany podmiot dopuścił się nadmiernych opóźnień w transakcjach handlowych, organ może wymierzyć karę pieniężną, której wysokość zależy m.in. od wymiaru zaległych świadczeń i liczby dni opóźnienia.

Postępowania wszczęte do tej pory

W czerwcu tego roku Prezes UOKiK wszczął postępowania przeciwko 51 dużym przedsiębiorcom działającym na terenie Polski zajmującym się m.in. produkcją sprzętu AGD, słodyczy, odzieży i logistyką. Postępowania te zostały wszczęte na podstawie przeprowadzonej przez UOKiK analizy prawdopodobieństwa występowania nadmiernych opóźnień w transakcjach handlowych, w toku której zidentyfikowano obszary, w których występowanie nadmiernych opóźnień jest największe. Przeprowadzając ocenę prawdopodobieństwa wystąpienia nadmiernych opóźnień w spełnianiu świadczeń pieniężnych, Prezes UOKiK korzystał z danych zebranych przez Krajową Administrację Skarbową.

Z informacji zamieszczonej na stronie internetowej Prezesa UOKiK wynika, że jego celem jest potrojenie liczby postępowań w stosunku do stanu obecnego. Zdaniem organu, obecna trudna sytuacja gospodarcza związana z epidemią COVID-19 jest jeszcze jednym powodem, by zwalczać zatory płatnicze w stosunkach gospodarczych, gdyż opóźnienia w spełnianiu świadczeń pieniężnych może stanowić dodatkowe zagrożenie dla przedsiębiorców, którzy nie mogą wyegzekwować zapłaty za dostarczone przez siebie towary i usługi w rozsądnym terminie.

Zakres i czas trwania kontroli Prezesa UOKiK

Postępowanie antyzatorowe obejmuje okres 3 kolejnych miesięcy, w trakcie których zdaniem Prezesa UOKiK doszło do nadmiernego opóźnienia ze spełnianiem świadczeń pieniężnych przypadające w ciągu 2 lat przed wszczęciem kontroli. Czas trwania kontroli nie może przekraczać 20 dni roboczych. Postępowanie powinno zostać zakończone nie później niż w ciągu 5 miesięcy od jego wszczęcia.

Kontrola jest wszczynana postanowieniem Prezesa UOKiK. W toku kontroli organ może żądać dostępu do akt, ksiąg, wszelkiego rodzaju pism, dokumentów oraz ich odpisów i wyciągów, korespondencji przesyłanej pocztą elektroniczną, informatycznych nośników danych, innych urządzeń zawierających dane informatyczne lub systemów informatycznych, w tym także dostępu do systemów informatycznych będących własnością innego podmiotu zawierających dane kontrolowanego związane z przedmiotem kontroli, w zakresie, w jakim kontrolowany ma do nich dostęp. Kontrolujący ma prawo żądać od kontrolowanego lub osób przez niego upoważnionych złożenia ustnych wyjaśnień. W przypadku gdy istnieje uzasadnione przypuszczenie, że w toku czynności kontrolnych kontrolujący natrafi na opór, który utrudni lub uniemożliwi mu wykonywanie tych czynności, organ może zwrócić się o pomoc do komendanta policji właściwego ze względu na miejsce prowadzenia czynności.

Z udostępnionych na stronie Prezesa UOKiK informacji wynika, że niezwykle istotne w toku kontroli będzie sprawdzenie m.in. ksiąg podatkowych, dowodów księgowych i plików JPK.

Prawa i obowiązki kontrolowanego

Podmiot, w stosunku do którego Prezes UOKiK wszczął postępowanie kontrolne, ma obowiązek zapewnić warunki i środki niezbędne do sprawnego przeprowadzenia kontroli, m.in. poprzez sporządzenie we własnym zakresie kopii i wydruków, których zażądają kontrolujący, zapewnienie kontrolującym osobnego, zamkniętego pomieszczenia do przeprowadzenia kontroli, udostępnienia materiałów mogących stanowić dowód w sprawie.

W toku kontroli kontrolowany ma prawo odmówić udzielenia informacji lub współdziałania tylko wtedy, gdy naraziłoby to je lub ich małżonka, wstępnych, zstępnych, rodzeństwo oraz powinowatych w tej samej linii lub stopniu, jak również osoby pozostające w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli, a także osobę pozostającą we wspólnym pożyciu, na odpowiedzialność karną. Prawo odmowy udzielenia informacji lub współdziałania w toku kontroli trwa po ustaniu małżeństwa lub rozwiązaniu stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli.

Zasady wymiaru kary

W przypadku stwierdzenia, że w okresie objętym postępowaniem kontrolnym nastąpiło nadmierne opóźnienie ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, Prezes UOKiK może wymierzyć karę obliczoną według wzoru:

JKP = WŚ × n/365 × OU

gdzie „JKP” oznacza jednostkową wysokość kary za niespełnienie świadczenia w terminie, „WŚ” – wysokość świadczenia, którego dotyczyło opóźnienie, „n” – liczba dni, które upłynęły od dnia wymagalności świadczenia do dnia jego zapłaty lub ostatniego dnia okresu objętego postępowaniem Prezesa UOKiK, a „OU” – odsetki ustawowe w transakcjach handlowych ustalane na dzień wymierzenia kary. Na decyzję o wymierzeniu kary przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Decyzje wydane w postępowaniu w sprawie nadmiernego opóźniania się z zapłatą należności pieniężnych są publikowane na stronie Prezesa UOKiK. Ustawa nie przewiduje maksymalnej wysokości kary.

Kara może zostać obniżona o 20%, jeżeli strona postępowania przed jego wszczęciem spełniła wszystkie świadczenia pieniężne, za które zgodnie z ust. 2 obliczono jednostkowe kary, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych lub spełniła je, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych, nie później niż w terminie 14 dni od dnia doręczenia stronie postanowienia o wszczęciu postępowania. Kara może być obniżona o dodatkowe 10% jeśli strona postępowania spełni warunek, o którym mowa w pkt 1, oraz w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji uiści w całości administracyjną karę pieniężną obniżoną zgodnie z pkt 1, oraz zrzeknie się wobec Prezesa Urzędu prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W takim wypadku prezes UOKiK zwraca nadpłaconą karę w drodze decyzji.

W przypadku gdy w okresie 2 lat od dnia, w którym decyzja o nałożeniu administracyjnej kary pieniężnej, Prezes Urzędu ponownie stwierdzi nadmierne opóźnianie się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych przez podmiot, na który została nałożona ta kara, administracyjna kara pieniężna nakładana na ten podmiot w związku z ponownym stwierdzeniem nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych przez ten podmiot, obliczona zgodnie z ust. 2, ulega podwyższeniu o 50%. Wówczas nie ma możliwości obniżenia kary pieniężnej.

Środki zaskarżenia

Od decyzji Prezesa UOKiK w przedmiocie nałożenia na przedsiębiorcę kary służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jeżeli decyzja o nałożeniu kary zostanie podtrzymana, strona może wnieść skargę do sądu administracyjnego.