W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Korzystając z naszej strony akceptujesz zasady Polityki Cookie.
  • Projekt prawa holdingowego – działanie grup spółek zostanie uregulowane
Artykuł:

Projekt prawa holdingowego – działanie grup spółek zostanie uregulowane

24 czerwca 2020

Wiesław Łatała , Partner Zarządzający, Radca Prawny |

Na skutek prac legislacyjnych prowadzonych w Ministerstwie Aktywów Państwowych, opracowany został projekt ustawy, która ma wprowadzić do polskiego systemu prawnego, nieznane dotychczas regulacje prawne, obejmujące całe grupy spółek. Projekt, który niebawem trafi do konsultacji społecznych został przygotowany przez Zespół ekspercki ds. prawa koncernowego powołany w ramach prac Komisji ds. Reformy Nadzoru Właścicielskiego. Obecnie, regulacja prawa koncernowego nie jest w żaden sposób uregulowana, a spółki prawa handlowego funkcjonujące w ramach holdingów działają (jak wszystkie inne spółki) na podstawie przepisów zawartych w kodeksie spółek handlowych, których zastosowanie budzi czasami wątpliwości w odniesieniu do hierarchicznej konstrukcji zarządzania. Podstawowym problemem w odniesieniu do grup kapitałowych przed jakim stanął ustawodawca, jest stosowne wyważenie interesów wszystkich grup podmiotów funkcjonujących w ramach jednego holdingu – od mniejszościowych udziałowców w spółkach zależnych, po kadry zarządzające i właścicieli w spółce dominującej.

Dotychczasowe problemy grup spółek

Główne wyzwania z jakimi zmierzyć musieli się autorzy projektu to kwestia możliwości wydawania wiążących poleceń przez spółkę nadrzędną spółkom jej podległym oraz kwestia sprawowania bezpośredniego nadzoru przez spółkę dominującą nad funkcjonowaniem spółek zależnych. Z punktu widzenia pryncypialnych reguł odnoszących się do prawa handlowego, podstawowym dylematem w wielopoziomowych organizacjach była niezależność poszczególnych spółek wchodzących w skład koncernu, w odniesieniu do jednostki dominującej. Osoby pełniące istotne funkcje w spółce muszą bowiem działać przede wszystkim zgodnie z jej interesem, a nie interesem spółki nadrzędnej czy też rzeczywistego beneficjenta całej grupy kapitałowej.

Kierunek zmian – interes grupy kapitałowej

Zdaniem autorów, podstawowym założeniem nowo tworzonej regulacji było kierowanie się nie tyle interesem spółki dominującej, co interesem całej grupy kapitałowej, a więc wszystkich powiązanych spółek, tworzących jeden wspólny organizm gospodarczy. Ma to ogromne znaczenie zwłaszcza dla osób pełniących funkcje zarządcze w spółkach zależnych, które to osoby będą mogły uniknąć pociągnięcia do odpowiedzialności cywilnej, a nawet karnej za działania rodzące negatywne skutki dla spółki, realizowane w ramach skierowanych do nich wiążących poleceń, uzasadnionych interesem całego koncernu. Dotychczas, tacy zarządzający musieli się często mierzyć z dylematem „lojalności” wobec przełożonych, gdyż z jednej strony ciążył na nich obowiązek kierowania się interesem tej spółki, w której pełnili funkcje zarządcze, a z drugiej strony byli oni zazwyczaj powoływani przez spółkę dominującą występującą jako główny udziałowiec i w każdej chwili mogli być przez nią również odwołani. Według nowej regulacji, realizowanie działań niekorzystnych dla spółki, a uzasadnionych interesem grupy nie pociągnie do odpowiedzialności realizatorów tych poleceń. W określonych przypadkach, zarządzający będą jednak mogli odmówić wykonania narzuconych zadań. Sprawia to, że pozycja reprezentanta spółki zależnej będzie w świetle nowych przepisów bardziej komfortowa i mniej narażona na negatywne konsekwencje swoich działań.

Kontrola spółek zależnych

Niemniej istotnym rozwiązaniem będzie poszerzenie prawa dostępu do informacji o spółkach zależnych. Rada nadzorcza funkcjonująca w ramach spółki dominującej, pozyska nowe narzędzia umożliwiające jej sprawowanie stałego nadzoru nad wszystkimi spółkami grupy, jednak tylko w zakresie realizacji interesu grupy kapitałowej. Rada nadzorcza będzie mogła skorzystać z usług profesjonalnych doradców, którzy będą współpracowali z tym organem, a zarządy będą zobligowane do bardziej skrupulatnej postawy odnośnie informowania organów nadzoru o sytuacji finansowej i operacyjnej spółki.

Ochrona także dla najmniejszych podmiotów

Projekt zmian będzie również chronił pozycje tych interesariuszy, którzy zazwyczaj nie posiadają żadnych możliwości decyzyjnych, a ich uczestnictwo w ramach holdingu uzasadnione jest jedynie przyczynami inwestycyjnymi. Wspólnicy mniejszościowi poszczególnych spółek grupy kapitałowej będą wyposażeni w zliberalizowane możliwości żądania przymusowego odkupu ich udziałów (akcji), a nawet możliwość ubiegania się o rekompensatę utraty wartości ich udziałów (akcji) jeżeli spowodowane to było działaniem spółki w ramach wykonywania wiążących poleceń ukierunkowanych na realizację strategii całego koncernu. Spółka dominująca będzie ponadto zobligowana do naprawienia szkody poniesionej przez spółkę zależną jeżeli działanie stanowiące przyczynę jej powstania nie leżało w interesie grupy kapitałowej.

Proponowane zmiany prawa spółek stanowią reakcję ustawodawcy na zjawisko łączenia się spółek w większe grupy oraz konsolidacji w ramach wielopodmiotowych koncernów. Obowiązujące przepisy kodeksu spółek handlowych odnoszą się bowiem do spółki jako jednostki i często nie są dostosowane do skomplikowanych relacji właścicielskich w ramach większych holdingów. Nowe przepisy mogą stanowić ułatwienie formułowania szeroko zakrojonych i długoterminowych strategii  dla dużych grup, a co za tym idzie na usprawnienie ich codziennego funkcjonowania.