W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Korzystając z naszej strony akceptujesz zasady Polityki Cookie.
  • Przejście zakładu pracy nie dotyczy zleceniobiorców – wyrok SN z dnia 2 października 2019 r., II UK 103/18
Artykuł:

Przejście zakładu pracy nie dotyczy zleceniobiorców – wyrok SN z dnia 2 października 2019 r., II UK 103/18

14 lipca 2020

Małgorzata Mędrala , Radca Prawny, Doktor Nauk Prawnych |

Problem prawny

W sprawie główna wątpliwość dotyczyła tego, kto jest płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne osób, które są zatrudnione na umowę cywilnoprawną, w przypadku, gdy pracodawca postanowił outsourcować część swojej działalności, przenosząc część zakładu pracy na inną spółkę i zawierając z tą spółką umowę o świadczenie usług. Powstała wątpliwość co do tego, czy przejście obowiązków płatnika składek, jakie ma miejsce w przypadku pracowników dotyczy również osób zatrudnionych na umowę cywilnoprawną. Sąd Najwyższy orzekł, że tak nie jest i nie można tu stosować art. 23(1) k.p. per analogam.

 

Stan faktyczny

Sprawa toczyła się z wniosku F. Spółki z o.o. w S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w O. z udziałem zainteresowanych: I. P., W. W., P. P. o ustalenie podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, wysokość podstawy wymiaru składek i ustalenie płatnika składek.

W omawianym stanie faktycznym ZUS wydał decyzję, na podstawie której ustalił, iż zleceniobiorcy podlegali ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy zlecenia oraz ustalił F. Sp. z o.o. jako płatnika składek. Zleceniobiorcy zostali zatrudnieni przez agencję pracy tymczasowej spółkę R. Sp. z o.o. , która świadczyła za ich pomocą usługi na rzecz F sp. z o.o. Spółki zawarły pomiędzy soną umowę-porozumienie, na mocy której zgodnie z art. 231 k.p. R. Sp. z o.o. miała przejąć wszystkich pracowników według załącznika nr 1 oraz zleceniobiorców według załącznika nr 2 do umowy na warunkach identycznych, jakie zatrudnieni posiadali przed przejęciem.

Jak wynika z uzasadnienia orzeczenia, Spółka F. Sp. z o.o. z siedzibą w S., postanowiła zoptymalizować organizację przedsiębiorstwa przez outsourcing. Na podstawie 3-letniej umowy o świadczenie usług F. sp. z o.o. zleciła, a R. Sp. z o.o. zobowiązała się świadczyć usługi będące przedmiotem jej działalności, w szczególności polegające na obsłudze sklepów budowlanych. Do realizacji usług R. Sp. z o.o. miała oddelegować osoby-wykonawców, czyli pracowników wcześniej przejętych na podstawie umowy-porozumienia, zatrudnionych w R. Sp. z o.o. na podstawie umowy o pracę, zlecenia, czy też umowy o dzieło. Wykonawcy mieli przestrzegać obowiązujących w firmie F. Sp. z o.o. przepisów porządkowych i aktów wewnętrznych dotyczących m.in. ochrony mienia, przepisów BHP i ppoż. oraz zasad ochrony informacji stanowiących tajemnicę jego przedsiębiorstwa oraz dotyczących ochrony danych osobowych i bezpieczeństwa obowiązujących systemów. F. Sp. z o.o. udostępniła bezpłatnie firmie R. Sp. z o.o. sprzęt dla danego stanowiska pracy oraz dostęp do pomieszczeń socjalnych. Zgodnie z umową F. Spółka z o.o. określa szczegółowy zakres obowiązków oraz udziela merytorycznych wskazówek wykonawcom, jednak wykonawcy (pracownicy) usług mieli podlegać służbowo pod R. Sp. z o.o.

Problemy wykładnicze

W omawianej sprawie Sąd Najwyższy po raz kolejny podważył zasadność stosowania w takich przypadkach instytucji zatrudnienia tymczasowego.

Jednocześnie kontynuując najnowszą linię orzeczniczą opowiedział się za dopuszczalnością outsourcingu pracowniczego pod warunkiem faktycznej zależności służbowej i podporządkowania u podmiotu przejmującego.

Sąd Najwyższy podkreślił ponadto, iż konstrukcja przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę (art. 231 KP) ze skutkiem dla przejęcia pracowników zatrudnionych w tym zakładzie lub jego części przez nowego pracodawcę obejmuje z mocy prawa tylko pracowników (osoby pozostające w stosunku pracy), a nie osoby zatrudnione (świadczące pracę) na podstawie umów cywilnoprawnych. Możliwość przekształceń podmiotowych w stosunkach cywilnoprawnych (np. wynikających z umów) reguluje prawo cywilne (w szczególności Kodeks cywilny), a nie prawo pracy. Zdaniem SN, nie można też stosować art. 231KP per analogiam do stosunków prawnych wynikających z umów prawa cywilnego.

Sąd Najwyższy zwrócił jednak jednocześnie uwagę na możliwość przyjęcia, że zawarte umowy zlecenia były pozorne (art. 83 § 1 k.c.) a faktycznie stroną umów zlecenia była od początku odwołująca się spółka.

Do rozważenia pozostaje naszym zdaniem także każdorazowo w takich przypadkach możliwości przejęcia zleceniobiorców w oparciu o art. 551 k.c.