W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Korzystając z naszej strony akceptujesz zasady Polityki Cookie.
  • Sądy do spraw z zakresu prawa własności intelektualnej – ciąg dalszy zmian działania sądownictwa
Artykuł:

Sądy do spraw z zakresu prawa własności intelektualnej – ciąg dalszy zmian działania sądownictwa

20 lutego 2020

Przeprocedowana w trzy miesiące ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, przyjęta po poprawkach Senatu 13 lutego 2020 r., ma za zadanie wyjść naprzeciw zgłaszanym przez przedsiębiorców, organizacje zbiorowego zarządzania prawami autorskimi (OZZ) i przedsiębiorców postulatom „wprowadzenia do polskiego wymiaru sprawiedliwości wyspecjalizowanych sądów w zakresie własności intelektualnej, wobec daleko idącej specyfiki spraw z tego zakresu i ich rosnącej z roku na rok ilości” (Uzasadnienie projektu ustawy – druk sejmowy nr 45). Ustawa obecnie została skierowana do podpisu przez Prezydenta i ma wejść w życie 1 lipca 2020 r.

W obecnym stanie prawnym sądownictwo dotyczące spraw własności intelektualnej rozpatrywane jest przez sądy powszechne (naruszenia praw autorskich i praw pokrewnych, ochrona dóbr osobistych, naruszenia praw ochronnych z zakresu prawa własności przemysłowej) oraz – w pewnym zakresie – przez sądownictwo administracyjne (głównie chodzi tu o uzyskanie ochrony praw własności przemysłowej w razie odmowy przez Urząd Patentowy RP).

Omawiana ustawa wprowadza do tytułu VII księgi pierwszej Kodeksu postępowania cywilnego dział IVg, ustanawiający w art. 47989-479129 odrębne postępowanie w sprawach własności intelektualnej. Art. 47989 ustanawia szeroką definicję tego rodzaju spraw, obejmując nią sprawy o ochronę praw autorskich i pokrewnych, o ochronę praw własności przemysłowej oraz o ochronę innych praw na dobrach niematerialnych, a ponadto sprawy o zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji, ochronę dóbr osobistych w zakresie, w jakim dotyczy ona wykorzystania dobra osobistego w celu indywidualizacji, reklamy lub promocji przedsiębiorcy, towarów lub usług oraz ochronę dóbr osobistych w związku z działalnością naukową lub wynalazczą.

Sprawy tego rodzaju mają być (według założeń projektodawców) rozpoznawane przez cztery Sądy Okręgowe: w Gdańsku, w Lublinie, w Poznaniu i w Warszawie, zaś w II instancji przez Sądy Apelacyjne w Poznaniu i w Warszawie. Jedną z najistotniejszych zmian jest tu wprowadzenie obowiązkowego zastępstwa stron (w sprawach o wartości przedmiotu sporu co najmniej 20.000 zł) przez profesjonalnych pełnomocników (adwokatów, radców prawnych i rzeczników patentowych), co ma służyć przyspieszeniu i profesjonalizacji postępowania. Obowiązek ten może zostać wyłączony przez sąd (na wniosek lub z urzędu), jeśli z okoliczności sprawy wynika, że nie jest ona zawiła.

W toku postępowania dopuszczalne jest złożenie wniosku o zabezpieczenie dowodu posiadanego przez pozwanego lub osobę trzecią, co ma zapewnić ochronę np. przed jego zniszczeniem, co powinno następować w ciągu tygodnia od złożenia wniosku (podobny termin już obecnie przewiduje postępowanie o zabezpieczenie roszczenia, uregulowane art. 730 i n. k.p.c., jednak jest on rzadko przestrzegany przez sądy, co nie rokuje dobrze nowemu unormowaniu). Zabezpieczenie dowodu ma służyć przede wszystkim umożliwieniu wglądu do niego powodowi (sąd władny jest określić zakres wglądu i ograniczyć kopiowanie i utrwalanie przedmiotu dowodu) i ułatwieniu prowadzenia postępowania, w sytuacji, gdy środek dowodowy znajduje się we władaniu pozwanego lub osoby trzeciej.

W pozostałym zakresie do postępowania w sprawach własności intelektualnej mają się stosować „zwykłe” przepisy k.p.c. o postępowaniu rozpoznawczym.

Trudno w tej chwili przewidywać, czy nowelizacja będzie miała zakładany przez projektodawców efekt: wydaje się, że główną siłą wyspecjalizowanych sądów mają być kadry (sędziowie mający wiedzę i doświadczenie w rozpoznawaniu spraw tego rodzaju), obowiązkowe zastępstwo przez profesjonalnych pełnomocników oraz (przy założeniu, że sędziowie zaangażowani do sądów ds. praw własności intelektualnej nie będą musieli orzekać równocześnie w innych wydziałach) brak zastanych opóźnień w rozpoznawaniu spraw.

Organizacja wydziałów do spraw prawa własności intelektualnej stanowi kontynuację szeroko zakrojonych reform Kodeksu postępowania cywilnego, podjętych w ostatnim czasie. Na efekty nowelizacji trzeba jeszcze poczekać, biorąc jednak pod uwagę podstawowe źródła problemów wymiaru sprawiedliwości (braki kadrowe i niskie zarobki wśród pracowników biurowych, braki kadrowe wśród sędziów) nie przewiduję znaczącej poprawy sytuacji. W sprawach z zakresu własności intelektualnej główną korzyścią może się okazać ujednolicenie praktyki orzeczniczej.