W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Korzystając z naszej strony akceptujesz zasady Polityki Cookie.
  • Ułatwienia w postępowaniu upadłościowym dla jednoosobowych przedsiębiorców
Artykuł:

Ułatwienia w postępowaniu upadłościowym dla jednoosobowych przedsiębiorców

23 lutego 2020

W dniu 24 marca 2020 r. w życie wchodzi ustawa z dnia 30 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo upadłościowe oraz niektórych innych ustaw. Nowelizacja ta istotnie zmienia zasady prowadzenia postępowania upadłościowego wobec osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą oraz wprowadza szereg modyfikacji z procedurze, zmierzających do usprawnienia postępowań upadłościowych.

Upadłość konsumencka to sądowe postępowanie przeznaczone dla osób fizycznych, którzy stali się niewypłacalni, tj. utracili zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, przy czym utratę tej zdolności domniemywa się, jeśli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące. Celem ogłoszenia upadłości konsumenckiej jest przede wszystkim oddłużenie, czyli umorzenie całości lub części długów bądź ich spłata.

W dniu 31 grudnia 2014 r. w życie weszła nowelizacji przepisów o upadłości, która istotnie złagodziła warunki ogłoszenia upadłości konsumenckiej. W wyniku tej zmiany liczba ogłoszonych upadłości gwałtownie wzrosła. Jednym z głównych założeń nowelizacji wchodzącej w życie w dniu 24 marca 2020 r.  jest ujednolicenie ogólnej dyrektywy prowadzenia postępowania upadłościowego wobec osób fizycznych, niezależnie od tego, czy postępowanie prowadzone jest wobec przedsiębiorcy, byłego przedsiębiorcy czy osoby fizycznej, która nigdy nie prowadziła działalności gospodarczej. Jak podkreślono w treści projektu, założeniem jest praktyczne ujednolicenie sytuacji prawnej osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą z osobą nieprowadzącą takiej działalności na gruncie prawa upadłościowego.

Istotnej zmianie ulegnie przepis art. 2 ustawy Prawo upadłościowe, dotyczący celu postępowania upadłościowego. Do tej pory przepis ten różnicował sytuację osób fizycznych prowadzących i nieprowadzących działalności gospodarczej, odmiennie określając wobec tych osób cel postępowania. W dotychczasowym brzmieniu, głównym celem postepowania upadłościowego wobec osób nieprowadzących działalności gospodarczej było umorzenie zobowiązań upadłego, zaś wobec jednoosobowych przedsiębiorców – zaspokojenie roszczeń wierzycieli w jak najwyższym stopniu. Zgodnie z nowym brzmieniem przepisu art. 2 ust. 2 Prawa upadłościowego, rozróżnienie to zostaje zniesione, a postępowanie wobec osób fizycznych (niezależnie od prowadzenia działalności gospodarczej) prowadzić należy tak, aby umożliwić umorzenie zobowiązań upadłego niewykonanych w postępowaniu upadłościowym.

Sytuacja prawna przedsiębiorcy i osoby nieprowadzącej działalności została ujednolicona również w ramach szczególnych regulacji Prawa upadłościowego. Przykładem jest wprowadzenie przepisu art. 342a, który gwarantuje jednoosobowemu przedsiębiorcy wydzielenie określonej sumy dla zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. Innym przykładem zmiany na korzyść jednoosobowych przedsiębiorców jest wprowadzenie możliwości indywidualnego określenia zakresu wyłączenia części dochodu dłużnika z masy upadłości. Zmiany te mają więc   zapobiec sytuacji, że w wyniku prowadzonego postępowania upadły pozbawiony zostanie środków do życia.

Za istotną zmianę uznać należy również umożliwienie jednoosobowemu przedsiębiorcy złożenia wniosku o umorzenie zobowiązań bez ustalenia planu spłaty wierzycieli, jeżeli jego osobista sytuacja upadłego w oczywisty sposób wskazuje, że jest on trwale niezdolny do dokonywania jakichkolwiek spłat (chodzi tu np. o trwałe utracenie zdolności do wykonywania pracy zarobkowej).

Poza zmianami zmierzającymi do zrównania sytuacji osób fizycznych w postępowaniu upadłościowym, w nowelizacji przewidziano również modyfikacje mające przyspieszyć rozpoznawanie spraw upadłościowych. Część kompetencji sędziów-komisarzy mają w postępowaniu upadłościowym przejąć referendarze sądowi.  Istotną zmianą jest również dokonywanie zgłoszenia wierzytelności bezpośrednio do syndyka. Jak wskazano w uzasadnieniu projektu ustawy, nowelizacja ma być odpowiedzią bezprecedensowy wzrost liczby postępowań upadłościowych konsumentów po 2014 r. i związane z tym rosnące obciążenie sądów.

Przedstawiona nowelizacja zasługuje na pozytywną ocenę, w szczególności w zakresie w jakim zmierza ona do odciążenia sądów upadłościowych i usprawnienia prowadzonych postępowań. Również umożliwienie łatwiejszego oddłużenia niewypłacalnym przedsiębiorców uznać należy za wskazane. Zaznaczyć należy, że mimo wynikającego z ustawy obowiązku, jednoosobowi przedsiębiorcy często zaniedbują zgłaszanie w terminie wniosków o upadłość.  Wchodząca w życie nowelizacja ma na celu zmianę tego stanu rzeczy.