W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Korzystając z naszej strony akceptujesz zasady Polityki Cookie.
  • Forma uchwały zgromadzenia wspólników powołującej pełnomocnika do zawarcia przez sp. z o.o. umowy z jej członkiem Zarządu
Artykuł:

Forma uchwały zgromadzenia wspólników powołującej pełnomocnika do zawarcia przez sp. z o.o. umowy z jej członkiem Zarządu

24 marca 2021

Tomasz Sionek , Partner, Adwokat |

Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością często zawierają różnego rodzaju umowy ze swoimi członkami zarządu. Przepis art. 210 § 1 KSH wskazuje wprost, iż w umowie między spółką a członkiem zarządu, jak również w sporze z nim, spółkę reprezentuje rada nadzorcza albo pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników. W przypadku spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, których protokoły z posiedzenia zgromadzenia wspólników nie wymagają zaprotokołowania przez notariusza (tak jak ma to miejsce w przypadku protokołów walnych zgromadzeń akcjonariuszy spółki akcyjnej), powstają wątpliwości prawne co do wymaganej formy udzielanego pełnomocnictwa, gdy czynność prawna, która ma być dokonana przez pełnomocnika wymaga formy innej (wyższej) niż forma pisemna.

Zasada ogólna

Przedstawione na wstępie wątpliwości prawne co do formy prawnej protokołu z posiedzenia zgromadzenia wspólników nie będą powstawały w przypadku umów i innych czynności prawnych, które nie wymagają formy szczególnej. W takim przypadku wystarczający będzie protokół ze zgromadzenia wspólników spółki sporządzony w formie pisemnej.

Niekiedy jednak w toku funkcjonowania spółek, dochodzi do zawierania umów z członkiem zarządu, które dla swej ważności wymagają formy szczególnej, czyli formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi lub formy aktu notarialnego. Przykładem może być umowa zbycia udziałów w kapitale zakładowym spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na spółkę celem ich umorzenia, której stronami są członek zarządu (jako zbywca) oraz spółka (jako nabywca), czy też umowa sprzedaży nieruchomości przez członka zarządu na rzecz spółki. W takich bowiem przykładowych sytuacjach, przepisy Kodeksu spółek handlowych bądź Kodeksu cywilnego nakładają na strony czynności prawnej wyższy wymóg co do formy prawnej.

Jaka forma protokołu na zawarcie umowy z członkiem zarządu o „wyższej” formie niż forma pisemna?

Odpowiedź na powyższe pytanie, choć może wydawać się oczywista, od dawna budzi wątpliwości prawne wśród przedstawicieli doktryny prawa. Część prawników wskazuje, iż nawet w sytuacji umowy zawieranej w szczególnej formie, wystarczające będzie sporządzenie protokołu w zwykłej formie pisemnej. Zwolennicy tej teorii przekonują, iż w tym przypadku brak jest podstaw do stosowania art. 99 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym, jeżeli do ważności czynności prawnej potrzebna jest szczególna forma, pełnomocnictwo do dokonania tej czynności powinno być udzielone w tej samej formie. Uregulowania Kodeksu cywilnego w zakresie pełnomocnictwa mają zastosowanie na gruncie Kodeksu spółek handlowych jedynie w sytuacji braku odmiennych regulacji wprowadzonych przez Kodeks spółek handlowych. W niniejszym przypadku, taka sytuacja nie ma miejsca, gdyż art. 210 § 1 Kodeksu spółek handlowych zawiera wyczerpującą regulację. Takie też stanowisko zajął Sąd Najwyższy m.in. w wyroku z dnia 15 czerwca 2012 r. (sygn. akt: II CSK 217/11).

Z drugiej jednak strony, przedstawiciele odmiennego niż wyżej zaprezentowany pogląd wskazują, iż art. 99 § 1 Kodeksu cywilnego ma zastosowanie także do pełnomocnictw udzielanych uchwałą zgromadzenia wspólników. Zasadniczym argumentem podnoszonym przez tę część doktryny jest cel art. 99 § 1 Kodeksu cywilnego, jakim jest zabezpieczenie prawidłowości czynności dokonywanych z udziałem pełnomocnika. Co za tym idzie, powinien on zachować swą aktualność także w przypadku szczególnego pełnomocnika, o którym mowa w art. 210 § 1 Kodeksu spółek handlowych. Zwolennicy powyższej teorii na podparcie swojej tezy powołują się m.in. na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 1999 r. (sygn.: II CKN 24/98).

Aktualne stanowisko Sądu Najwyższego

W ostatnim czasie Sąd Najwyższy ponownie zaprezentował swoje stanowisko w odniesieniu do omawianego problemu.. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego - Izby Cywilnej z dnia 30 stycznia 2019 r. (sygn.: III CZP 71/18), Sąd Najwyższy odszedł od swojego poglądu wyrażonego w wyroku z 15 czerwca 2012 r., wskazującego, iż art. 99 § 1 Kodeksu cywilnego nie ma zastosowania w odniesieniu do formy protokołu zgromadzenia wspólników.

Zgodnie z treścią ww. uchwały Sądu Najwyższego, „Zgodzić się trzeba z argumentami, które wskazują na charakter cywilnoprawny stosunku pełnomocnictwa i tożsamość prawną pełnomocnika ustanawianego na podstawie art. 210 § 1 KSH oraz na podstawie przepisów kodeksu cywilnego (art. 98 i nast. w związku z art. 2 KSH). Kodeks spółek handlowych nie tworzy żadnej nowej konstrukcji pełnomocnictwa, nie przewiduje również rodzajów pełnomocnictwa, stanowiąc jedynie w szczególny sposób o konieczności ustanowienia pełnomocnika uchwałą zgromadzenia wspólników, zwłaszcza jeśli nie ma rady nadzorczej w spółce z o.o., ograniczając przedmiotowo to pełnomocnictwo tylko do zawierania umów z członkami zarządu i prowadzenia przez nich sporów ze spółką. Jest to więc pełnomocnictwo w rozumieniu kodeksu cywilnego, z określonym ustawowo organem spółki z o.o., do którego uprawnień jako wyjątku od reprezentowania spółki przez zarząd (art. 201 § 1 KSH), ze względu na cel, należy powołanie pełnomocnika lub pełnomocników, z ustawowo również określonym zakresem działania”.

Konsekwencje uchwały SN z 30 stycznia 2019 r.

Podjęcie przez Izbę Cywilną Sądu Najwyższego powyższej uchwały powraca do stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego m.in. w wyroku z dnia 23 marca 1999 r. Tym samym w praktyce oznacza to, iż podstawą powołania pełnomocnika na podstawie art. 210 § 1 Kodeksu spółek handlowych do zawarcia umowy przez spółkę z członkiem jej zarządu powinna być uchwała sporządzona w co najmniej takiej samej formie, w jakiej dana czynność ma być dokonana. Jeżeli zatem umowa pomiędzy spółką a członkiem zarządu będzie zawierana w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi lub w formie aktu notarialnego, wówczas protokół ze zgromadzenia wspólników spółki, na którym będzie powoływany pełnomocnik, o którym mowa w art. 210 § 1 Kodeksu Spółek Handlowych, dla swej ważności będzie wymagał objęcia protokołem notarialnym.