W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Korzystając z naszej strony akceptujesz zasady Polityki Cookie.
  • Nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych
Artykuł:

Nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych

27 września 2021

Tymoteusz Murzyn, Adwokat |
Rafał Kulpa, Prawnik |

Ustawa z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw wprowadza szereg istotnych zmian w zakresie ubezpieczeń społecznych oraz emerytur. Zmianie ulegnie między innymi zakres obowiązku ubezpieczeniowego wspólników spółek osobowych, sposób waloryzacji emerytur, a także okres pobierania zasiłku chorobowego po ustaniu ubezpieczenia.

OBOWIĄZKOWE UBEZPIECZENIE WSPÓLNIKÓW SPÓŁEK OSOBOWYCH

Zgodnie z obowiązującym do tej pory art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 423 z późn. zm.) obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne prowadzące pozarolniczą działalność od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej, do dnia jej zaprzestania, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone.

W związku z obowiązującym kształtem regulacji, ustalenie momentu objęcia ubezpieczeniami wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. oraz wspólników osobowych stwarzało trudności, związane z rozbieżnością dat pomiędzy byciem wspólnikiem a rozpoczęciem działalności gospodarczej. W konsekwencji, możliwe było unikanie płacenia składek przez wspólników, jeżeli spółka w danym okresie nie prowadziła działalności gospodarczej.

Ustawą z dnia 24 czerwca 2021 r. do art. 13 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dodano art. 13 pkt 4 a) i 4 b). Zgodnie z nowelizacją, wspólnicy jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością objęci są obowiązkowymi ubezpieczeniami od dnia od wpisania spółki do Krajowego Rejestru Sądowego albo od dnia nabycia udziałów w spółce do dnia wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Sądowego albo zbycia wszystkich udziałów w spółce. Analogiczną regulację przewidziano dla wspólników spółek osobowych – objęci są oni obowiązkiem ubezpieczeniowym od dnia wpisania spółki do Krajowego Rejestru Sądowego albo od dnia nabycia ogółu praw i obowiązków w spółce do dnia wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Sądowego albo zbycia ogółu praw i obowiązków w spółce. Zmiana ta weszła już w życie z dniem 18 września 2021 r.

Zgodnie z uzasadnieniem projektu celem ustawodawcy było objęcie ubezpieczeniami wspólników jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników współek osobowych, niezależnie od istnienia okoliczności leżących po stronie spółki. Zamiast tego, obowiązek ubezpieczeniowy związano ze statusem wspólnika, co pozwolić ma na zniwelowanie ewentualnych prób obejścia obowiązku ubezpieczeń społecznych i stosowanie jednakowych regulacje w stosunku do wszystkich wspólników.

CZERWCOWE EMERYTURY NA KORZYSTNIEJSZYCH WARUNKACH

Nowelizacja przewiduje również inne zmiany, w tym między innymi rozwiązanie problemu tzw. „czerwcowych emerytur”. Wysokość emerytury stanowi kwota będąca wynikiem podzielenia podstawy obliczenia przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku osoby przechodzącej na emeryturę. Podstawą obliczenia jest suma kwot zwaloryzowanych składek na ubezpieczenie emerytalne zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego po 31 grudnia 1998 r. i kapitału początkowego, obliczonego za okres ubezpieczenia przed 1999 r. Do podstawy obliczenia emerytury dla osoby, która była członkiem otwartego funduszu emerytalnego, wlicza się ponadto zwaloryzowane środki zewidencjonowane na tzw. subkoncie. Czynnikiem, który determinuje wysokość emerytury - oprócz wydłużenia aktywności zawodowej - jest sposób waloryzacji składek emerytalnych oraz kapitału początkowego, stanowiących podstawę obliczenia emerytury. Waloryzację przeprowadza się systemem rocznym do czasu, gdy ubezpieczony zgłosi wniosek o emeryturę.

Na skutek obowiązujących przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 291 z późn. zm.) dotyczących waloryzacji składek i kapitału początkowego oraz subkonta, osoby przechodzące na emeryturę w czerwcu otrzymywały niższe emerytury. Waloryzacja roczna ma bowiem miejsce w czerwcu i obejmuje składki wpłacone do stycznia. Składając wniosek między styczniem a majem bądź między lipcem a grudniem, oprócz waloryzacji rocznej korzystano również z waloryzacji kwartalnej. Natomiast dla wniosków o emeryturę składanych w czerwcu nie stosowano waloryzacji kwartalnej, a jedynie roczną. W konsekwencji, przejście na emeryturę w czerwcu było mniej korzystne niż w pozostałych miesiącach II kwartału danego roku.

Zgodnie z dodanym nowelizacją art. 25a ust. 2a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w przypadku ustalania wysokości emerytury w czerwcu danego roku waloryzacji składek dokonuje się w taki sam sposób jak przy ustalaniu wysokości emerytury w maju danego roku, jeżeli jest to korzystniejsze dla ubezpieczonego. Oznacza to, że osoby przechodzące na emeryturę w czerwcu nie będą już traktowane gorzej, niż osoby przechodzące na emeryturę w pozostałych miesiącach II kwartału danego roku.

ZMIANY DOTYCZĄCE ZASIŁKU CHOROBOWEGO

Wprowadzane ustawą z dnia 24 czerwca 2021 r. zmiany przewidują również nowe zasady zliczania okresów niezdolności do pracy do jednego okresu zasiłkowego. Będą do niego zaliczone zarówno okresy nieprzerwanej niezdolności do pracy, jak również okresy niezdolności do pracy, które zaistniały przed oraz po przerwie, jeżeli przerwa ta jest nie dłuższa niż 60 dni i jeżeli niezdolność ta nie występuje w okresie ciąży. Zgodnie z uzasadnieniem projektu zmiana ta ograniczyć ma ewentualne nadużycia oraz chronić osobę ubezpieczoną w szczególnej sytuacji.

Nie zmieni się długość okresu zasiłkowego przysługującego w okresie ubezpieczenia - wynosi on nadal co do zasady 182 dni (270 w przypadku niezdolności zaistniałej w okresie ciąży i w przypadku gruźlicy). Skróceniu ulegnie natomiast okres pobierania zasiłku chorobowego

po ustaniu ubezpieczenia - przyjęto, że nie będzie on dłuższy niż 91 dni. W okres ten nie będzie wliczana niezdolność do pracy w czasie ubezpieczenia, bez względu na rodzaj choroby. Zasadą będzie, że zasiłek chorobowy, po ustaniu ubezpieczenia, przysługiwać będzie maksymalnie przez okres 91 dni. W ciągu dalszym obowiązywać będzie obecna zasada dotycząca podstawy wymiaru zasiłku, która ograniczana jest do wysokości przeciętnego wynagrodzenia. Zmiany dotyczące zasiłku chorobowego w życie wchodzą z dniem 1 stycznia 2022 r.