W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Korzystając z naszej strony akceptujesz zasady Polityki Cookie.
  • Rozpoczęły się prace nad polską ustawą o ochronie sygnalistów
Artykuł:

Rozpoczęły się prace nad polską ustawą o ochronie sygnalistów

28 kwietnia 2021

Dorota Szlachetko-Reiter, Partner Zarządzający, Radca Prawny |
Paulina Ledwoń, Radca Prawny, Doktor Nauk Prawnych |

Informacje z Ministerstwa

Fundacja Batorego  informuje, że otrzymała odpowiedź z Ministerstwa Rozwoju, Pracy i Technologii w ramach wniosku o dostęp do informacji publicznej. Pytania Fundacji dotyczyły postępu prac nad Dyrektywą o ochronie osób zgłaszających naruszenia prawa Unii. Jak wynika z pisma Ministerstwa Rozwoju, Pracy i Technologii prace toczą się obecnie w kierunku przygotowania odrębnej ustawy dedykowanej ochronie sygnalistów. W drugim kwartale 2021 r. projekt ustawy ma być poddany konsultacjom publicznym.

Etap prac

To Minister Rozwoju, Pracy i Technologii został wyznaczony do przeprowadzenia na etapie rządowym prac legislacyjnych mających na celu implementację dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii. Z tej okazji odbyły się już spotkania grupy eksperckiej Komisji Europejskiej w trybie on-line. W spotkaniach uczestniczyli przedstawiciele Departamentu Prawnego i innych komórek Ministerstwa. Podczas spotkań omawiano szeroki zakres dyrektywy, rozwiązania z zakresu wewnętrznych i zewnętrznych kanałów zgłoszeń oraz współzależność obydwu mechanizmów, zakaz środków odwetowych, środki ochrony i wsparcia oraz sankcje za naruszenia przepisów implementujących.

Jakich przedsiębiorców (i nie tylko) dotyczą nowe przepisy?

Przypominamy, że w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej oficjalnie opublikowana została Dyrektywa PE i Rady 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii, tzw. dyrektywa o sygnalistach.

Zasadniczo państwa członkowskie, w tym Polska, mają czas na wdrożenie dyrektywy do 17 grudnia 2021 roku i to od ich działań zależeć będzie precyzyjny i ostateczny kształt nowych wymogów prawnych. Kluczową i zarazem minimalną treść nowych wymogów możemy jednak określić już w chwili obecnej, na podstawie samego aktu unijnego. Chodzi zarówno o utworzenie kanałów i procedur umożliwiających swobodne zgłaszanie naruszeń, jak i o zapewnienie ochrony osobie, która tego zgłoszenia dokonała. Dyrektywa przewiduje, że dla podmiotów zatrudniających od 50 do 249 pracowników konieczność wdrożenia obowiązków może być przesunięta do 17 grudnia 2023 r., jednak w przypadku większych pracodawców (250 i więcej pracowników) datą początkową obowiązywania przepisów będzie 17 grudnia 2021 r. 

Dyrektywa stanowi, że sygnalistą jest osoba dokonująca zgłoszenia, która pracuje w sektorze prywatnym lub publicznym (m.in. spółki samorządowe) i uzyskała informacje na temat naruszeń w związku z pracą. Nowe regulacje wprowadzają zatem ochronę sygnalistów w sektorze publicznym (gminach, urzędach) na poziomie analogicznym jak w prywatnych podmiotach.

Treść nowej ustawy

Finalnie obowiązek ochrony sygnalistów dotyczyć będzie wszystkich przedsiębiorców zatrudniających powyżej 50 pracowników, warto przy tym zauważyć że kryterium to nie obowiązuje, jeżeli dany przedsiębiorca objęty jest zakresem stosowania jednego z aktów unijnych wymienionych w załączniku nr I do dyrektywy. Chodzi tu m. in. o regulacje dotyczące aspektów finansowych, czy AML (przeciwdziałanie praniu pieniędzy i terroryzmowi). Wówczas przedsiębiorca ma być objęty obowiązkami wdrożenia wymogów ochrony sygnalistów, niezależnie od liczby zatrudnianych pracowników. Dodatkowo, dyrektywa wyraźnie zachęca ustawodawcę krajowego do rozszerzenia obowiązków również na inne obszary prawa i szerszy wachlarz przedsiębiorców, stąd wniosek, że należy śledzić proces legislacyjny w Polsce i przygotować się na wdrożenie nowych przepisów bo rodzimy ustawodawca może jak najbardziej ustanowić w omawianym zakresie o wiele bardziej wyśrubowane wymogi niż minimalny poziom ochrony ustanowiony przez dyrektywę.

Nowe obowiązki przedsiębiorców

Przepisy dyrektywy wprowadzają szereg istotnych obowiązków w zakresie ochrony sygnalistów, m.in. konieczność stworzenia bezpiecznych kanałów informacji, wdrożenie kompleksowych procedur np. postępowań wyjaśniających i ustanowienie szerokiej ochrony przed działaniami odwetowymi. Obowiązkiem przedsiębiorcy będzie zatem nie tylko zapewnienie realnej możliwości anonimowego zgłoszenia naruszeń, ale i zadbanie o ochronę sygnalisty. W tym celu przedsiębiorcy niejednokrotnie będą musieli podjąć szereg aktywności, stworzyć nowe procedury zgłaszania naruszeń i systemy zabezpieczeń dla zachowania anonimowości sygnalisty. Konieczne będzie utworzenie odrębnego kanału informowania, powołanie osoby odpowiedzialnej za przyjmowanie zgłoszeń i przeprowadzanie postępowań wyjaśniających. Wymagać to będzie gruntownego przeanalizowania regulaminów obowiązujących w danym przedsiębiorstwie i znormalizowanie procedur postępowania. Ponieważ ochrona zapewniona przez przedsiębiorcę ma mieć wymiar jak najbardziej realny, a nie czysto formalny, niezbędne będzie przeszkolenie pracowników w zakresie ich nowych szerokich uprawnień.