W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Korzystając z naszej strony akceptujesz zasady Polityki Cookie.
  • Uproszczone postępowanie restrukturyzacyjne nie tylko na czas pandemii
Artykuł:

Uproszczone postępowanie restrukturyzacyjne nie tylko na czas pandemii

24 marca 2021

W dniu 15 marca 2021 r. do Sejmu skierowany został rządowy projekt ustawy o nowelizacji ustawy o Krajowym Rejestrze Zadłużonych oraz niektórych innych ustaw. Jednym z jego założeń jest wprowadzenie na stałe do postępowania o zatwierdzeniu układu wielu rozwiązań przewidzianych w uproszczonym postępowaniu restrukturyzacyjnym.

Uproszczona restrukturyzacja została wprowadzona na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz o uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpieniem COVID-19 (tj. Tarczy 4.0).

Zgodnie z art. 15 ust. 1 Tarczy 4.0 uproszczone postępowanie restrukturyzacyjne jest odmianą postępowania o zatwierdzenie układu, z którego będzie można skorzystać jedynie do 30 czerwca 2021 r. Zostało więc ono wprowadzone jako wyjątkowe rozwiązanie na czas kryzysu gospodarczego, związanego z epidemią COVID-19.

Uproszczone postępowanie restrukturyzacyjne dawało możliwość szybszego uruchomienia znacznie odformalizowanego postępowania o zatwierdzenie układu. Zgodnie z rozwiązaniami przewidziany w Tarczy 4.0, dłużnik wszczynając postępowanie restrukturyzacyjne mógł samodzielnie obwieścić w Monitorze Sądowym i Gospodarczym o otwarciu postępowania o zatwierdzenie układu. Z chwilą dokonania obwieszczenia zawieszeniu ulegają zawieszeniu postępowania egzekucyjne prowadzone przeciwko dłużnikowi, nie jest możliwe również wszczęcie nowych postępowań. Przedsiębiorcy chętnie korzystali z możliwości, jakie dawała im nowa procedura – jak wynika z doniesień prasowych, około połowę postępowań restrukturyzacyjnych w 2020 r. otwarto w trybie uproszczonej restrukturyzacji.

Ze względu na to, ustawodawca zadecydował, by wiele rozwiązań przewidzianych pierwotnie w ramach uproszczonej restrukturyzacji jako tymczasowe wsparcie na czas kryzysu, na stałe weszło do systemu prawnego. Rządowy projekt ustawy o nowelizacji ustawy o Krajowym Rejestrze Zadłużonych oraz niektórych innych ustaw, procedowany obecnie przez Sejm, implementuje te rozwiązania. W stosunku do uproszczonej restrukturyzacji przewidzianej Tarczą 4.0, wprowadzono jednak istotne zmiany.

Projekt ustawy nie przewiduje zmian co do podmiotów uprawnionych do wszczęcia postępowania o zatwierdzenie układu – wciąż może ono być prowadzone tylko, jeżeli suma wierzytelności spornych uprawniających do głosowania nad układem nie przekracza 15% sumy wierzytelności uprawniających do głosowania nad układem.

Według projektu ustawy, postępowanie o zatwierdzeniu układu otwarte zostanie w drodze obwieszczenia, dokonanego przez nadzorcę układu (a nie samego dłużnika), w Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Nadzorca układu odmówi natomiast obwieszczenia, jeśli w ciągu ostatnich dziesięciu lat dłużnik prowadził postępowanie o zatwierdzenie układu, w którym dokonano obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego, albo jeżeli w ciągu ostatnich dziesięciu lat umorzono postępowanie restrukturyzacyjne prowadzone wobec dłużnika, za wyjątkiem sytuacji, gdy umorzenie postępowania restrukturyzacyjnego nastąpiło za zgodą rady wierzycieli. Na odmowę dokonania obwieszczenia dłużnikowi przysługiwać będzie skarga do sądu restrukturyzacyjnego.

Obwieszczenie będzie mogło zostać dokonane dopiero po sporządzeniu spisu wierzytelności, spisu wierzytelności spornych oraz wstępnego planu restrukturyzacyjnego. Rozwiązanie to ma na celu ochronę wierzycieli, aby skutki otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego nie powstały przed sporządzeniem spisu wierzytelności spornych oraz wstępnego planu restrukturyzacyjnego. Do dokonania obwieszczenia nie będzie natomiast konieczne sporządzenie propozycji układowych.

W celu zwiększenia szans na osiągnięcie celów postępowania o zatwierdzenie układu nowelizacja przewiduje wstrzymanie egzekucji na czas prowadzenia negocjacji w celu zawarcia układu, odsyłając w tym zakresie do art. 312 Prawa restrukturyzacyjnego, dalej p.r. (dotyczącego postępowania sanacyjnego)  Obwieszczenie wywołuje takie skutki przez okres 4 miesięcy, jeżeli w tym terminie dłużnik nie złoży do sądu wniosku o zatwierdzenie układu, skutki obwieszczenia wygasną.

Ustawodawca zwrócił uwagę, że dla skuteczności podjętych działań o charakterze restrukturyzacyjnym istotna jest stabilność umów o podstawowym znaczeniu dla prowadzenia przedsiębiorstwa dłużnika. W związku z tym, aby zwiększyć szanse na osiągnięcie celów postępowania restrukturyzacyjnego projektowana zmiana ogranicza swobodę woli kontrahenta dłużnika w zakresie wykonywania uprawnień kształtujących. W nowym postępowaniu o zatwierdzenie układu wypowiedzenie dłużnikowi umowy najmu lub dzierżawy lokalu lub nieruchomości, w których jest prowadzone przedsiębiorstwo dłużnika wymagać będzie zgody Sędziego - Komisarza. Co więcej, przepis ten odpowiednio stosować się będzie również wobec: umów kredytu w zakresie środków postawionych do dyspozycji kredytobiorcy przed dniem otwarcia postępowania, leasingu, ubezpieczeń majątkowych, umów rachunku bankowego, umów poręczeń, umów obejmujących licencje udzielone dłużnikowi oraz gwarancji lub akredytyw wystawionych przed dniem otwarcia przyspieszonego postępowania układowego oraz innych umów o podstawowym znaczeniu dla prowadzenia przedsiębiorstwa dłużnika. Listę umów o podstawowym znaczeniu dla prowadzenia przedsiębiorstwa dłużnika będzie sporządzał nadzorca układu i składał do akt sprawy w terminie 21 dni od dnia otwarcia postępowania.

Dłużnikowi przyznano więc daleko idącą ochronę przed postępowaniami egzekucyjnymi, a także przed rozwiązaniem istotnych dla jego działalności umów. Równocześnie nowelizacja przewiduje istotne ograniczenie swobody dłużnika w zakresie rozporządzania swoim majątkiem.  Od dnia obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego do dnia prawomocnego umorzenia postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku o zatwierdzenie układu lub zakończenia postępowania o zatwierdzenie układu odpowiednio stosuje się bowiem art. 39  ust. 1 p.r., co oznacza, że bez zgody nadzorcy układu dłużnik może dokonywać wyłącznie czynności zwykłego zarządu.

Pewnym zaskoczeniem jest brak uwzględnienia w nowelizacji rozwiązania obecnego w uproszczonym postępowaniu restrukturyzacyjnym wprowadzonym Tarczą 4.0, tj. zakazu spełniania przez dłużnika świadczeń wynikających z wierzytelności, które z mocy prawa są objęte układem, na czas postępowania. Ograniczenie to jest wydaje się konieczne, aby osiągnąć cele postępowania przez prawidłową realizację zawartego i zatwierdzonego przez sąd układu.

Nowelizacja prawa restrukturyzacyjnego istotnie modyfikuje postępowanie o zatwierdzenie układu, przewidującą daleko idącą ochronę majątku dłużnika. Na uznanie zasługuje ochrona integralności przedsiębiorstwa dłużnika, przejawiająca się min. w ochronie umów o szczególnie istotnym dla działalności znaczeniu. Jednocześnie zwrócić należy uwagę, że na czas trwania postępowania wprowadzono znaczne ograniczenia w rozporządzaniu własnym majątkiem przez dłużnika.